Gaat Zuckerberg de strijd om presidentschap aan met Trump?

Facebook-baas Mark Zuckerberg ontkent dat hij een gooi wil doen naar het Amerikaanse presidentschap. Maar waarom reist hij dan langs vijftig staten? En waarom omringt hij zich met oud-campagnemanagers?

Van Mark Zuckerbergs rondreis langs Amerikaanse staten zijn geen persbureaufoto's te vinden. Wel deze publiciteitsfoto van Facebook zelf. Beeld Facebook
Van Mark Zuckerbergs rondreis langs Amerikaanse staten zijn geen persbureaufoto's te vinden. Wel deze publiciteitsfoto van Facebook zelf.Beeld Facebook

Het mooie van de Amerikaanse democratie is dat ook een niet-politicus president kan worden. Een generaal, een acteur of, zoals nu, een vastgoedmagnaat met zijn eigen realityshow. Helemaal vlotjes gaat het niet met de laatste, zodat velen zich afvragen of Amerika's kracht niet ook zijn zwakte is. Desondanks - of misschien juist daardoor - wordt er nu druk gespeculeerd over de mogelijkheid dat zich voor de presidentsverkiezingen van 2020 een nieuwe buitenstaander én alternatief voor de zittende president aandient: Mark Zuckerberg, de baas van Facebook.

Hij is in alles het tegendeel van de president: Trump is 71, Zuckerberg 33; Trump heeft een vulgair matje, Zuckerberg draagt het vrome pagekapsel van een jonge monnik; Trump wil een groots verleden terughalen, Zuckerberg symboliseert de toekomst; Trump is van New York, aan de oostkust, Zuckerberg is van Silicon Valley, aan de westkust; Trump is rauw, rechts en Republikein, Zuckerberg is gepolijst, progressief en Democraat.

Kortom, de topman van Facebook is de antithese van de president. En als zodanig verbaast het niet dat menig vooruitstrevende Amerikaan met een zekere gretigheid het idee omarmt dat Zuckerberg uitdager van Trump kan worden over een kleine vier jaar. In het donker pleegt men zich vast te klampen aan het smalste streepje licht.

Ook los van politieke voorkeur spreekt een eventuele kandidatuur van Zuckerberg tot de verbeelding. Hij bezit meer miljarden dan levensjaren - naar schatting 45 miljard dollar (ruim 38 miljard euro) - en 'zijn' Facebook heeft twee miljard gebruikers (iets minder dan eenderde van de wereldbevolking). Hij heeft er 94 miljoen volgers. Als je al niet megalomaan wordt van zulke duizelingwekkende cijfers, dan toch op zijn minst ambitieus. In Amerika komt het Witte Huis in zo'n geval al snel in beeld, zeker bij iemand die geheel in de stijl van Silicon Valley meent dat het de missie is van de moderne technologiesector om de wereld te verbeteren.

Facebook in cijfers

Aantal actieve gebruikers wereldwijd: 2 miljard (juni 2017). In Nederland zijn zeker 10,5 miljoen actieve Facebookgebruikers (bron: Facebook). Facebook definieert een actieve gebruiker als iemand die bij Facebook inlogt en de site op die manier gebruikt. Maar ook iemand die maandelijks minstens één keer klikt op een like-knop wordt door het bedrijf gezien als een actieve gebruiker.

Er zijn zeker 60 miljoen Facebook-pagina's en 4 miljoen actieve adverteerders. Zeker 1,66 miljard mensen maken mobiel gebruik van Facebook. Dat is meer dan 90 procent van de maandelijks actieve gebruikers. (Bron: Comscore)

Reclamespotjes

Zuckerberg ontkent alles. Toen hem werd gevraagd of zijn plan om elke staat in Amerika te bezoeken een indirecte bevestiging was van zijn presidentiële ambities, antwoordde hij: 'Sommigen van jullie hebben geïnformeerd of dit betekent dat ik naar een politiek ambt streef. Nee, dat doe ik niet.' Naar zijn zeggen gaat hij op reis om uit zijn 'techbubbel' te raken. Weinigen die hem geloven.

Wat dat betreft was het niet handig van hem dat hij al meteen naar Iowa ging. Want deze boerenstaat in het middenwesten is traditioneel de eerste halte van iedere Amerikaan die president wil worden, omdat daar de eerste voorverkiezingen zijn. De kandidaten doen er hun reclamespotjes ruiken naar stal en koren en spreken de kiezers toe tussen krijsende varkens tegen de achtergrond van de graansilo's. In die landbouwstaat, die in de Senaat in Washington DC wordt vertegenwoordigd door een vrouwelijke Republikein die in haar jonge jaren varkens castreerde, dook ineens Mark Zuckerberg op. Als persoon was hij er zo out of place, dat vanzelf de vraag werd opgeworpen of hij er niet was als (aspirant-)politicus.

Hij maakte het er niet beter op toen hij vervolgens Ohio bezocht, de swingstaat die steevast de doorslag geeft in presidentsverkiezingen. Zuckerberg at bij een gezin van gewone Amerikanen dat vorig jaar had gestemd op Trump. Hij deed dat nadat hij zijn staf had opgedragen Democraten te zoeken die hun partij ontrouw waren geworden en nu voor de huidige president hadden gekozen. De Amerikaanse media zien het als een signaal dat de Facebook-baas al werkt aan een verkiezingsstrategie.

Dat is niet het enige. Zuckerberg is bezig zich te omringen met gewezen campagnemanagers, zoals David Plouffe en Ken Mehlman, die respectievelijk werkten voor de oud-presidenten Barack Obama en George W. Bush. Ook heeft hij Joel Benenson aangetrokken, een voormalige Democratische opiniepeiler van Obama en Hillary Clinton. Als een extra aanwijzing wordt gezien dat hij de raad van bestuur van Facebook een clausule in het bedrijfsstatuut heeft laten goedkeuren die hem zal toestaan de zeggenschap terug te krijgen over het bedrijf nadat hij een tijdje een politieke functie heeft vervuld.

Wired, een techsite, schreef zondag dat volgens een recente peiling Zuckerberg en Trump beiden 40 procent van de stemmen zouden halen. Van andere Democraten in de peiling, onder wie oud-vicepresident Joe Biden, Bernie Sanders en Elizabeth Warren zou Trump nu verliezen. Er is dus nog veel te winnen voor Zuckerberg.

null Beeld GQ Magazine
Beeld GQ Magazine

Silicon Valleydroom

Hij mag dan een zeer succesvol ondernemer zijn, Silicon Valley in het algemeen of Facebook in het bijzonder is niet voor alle kiezers een aanbeveling. Hoewel de techsector zich uitput in retoriek over het verbeteren van de wereld, gaat de glans ervan af. Behalve bij het taxibedrijf Uber blijkt er ook aan Sand Hill Road, hotspot van durfkapitalisme, een cultuur van seksuele intimidatie te heersen. Silicon Valley is net zo seksistisch als Wall Street, het verschil is dat de wolven van Wall Street het toegeven, schrijft Maya Kosoff in Vanity Fair; de kop boven het stuk rept van 'het einde van de Silicon Valleydroom'.

Qua investeringen gaat het ook minder sinds midden 2015. Twitter en Snapchat zijn sinds hun beursgang in waarde gedaald. Ook ergeren steeds meer mensen zich aan het 'gigantisme' van de techreuzen: Amazon, Apple, Facebook, Google en Microsoft. Ze noemen zich graag wereldverbeteraars, maar in de praktijk zijn ze ook ouderwetse kapitalisten met dezelfde monopolistische neigingen als de vroegere spoorweg- en oliebaronnen. Snapchat lijdt onder de concurrentie van Facebook, dat met Instagram veel van Snapchat kopieert, schrijft Kosoff.

Afgezet tegen Trump is Zuckerbergs mogelijke kandidatuur een lichtpuntje voor menig Amerikaan, maar mocht hij echt de sprong naar de politiek wagen dan heeft hij nog een lange weg te gaan. De wereld kan nog steeds moeilijk wennen aan het tomeloze getwitter van de huidige Amerikaanse president. Moeten we dan wel willen dat hij een opvolger krijgt die het grootste socialemediaplatform ter wereld beheerst?, is een vraag die al wordt opgeworpen.

Van Mark Zuckerbergs rondreis langs Amerikaanse staten zijn geen persbureaufoto's te vinden. Wel deze publiciteitsfoto van Facebook zelf. Beeld Facebook
Van Mark Zuckerbergs rondreis langs Amerikaanse staten zijn geen persbureaufoto's te vinden. Wel deze publiciteitsfoto van Facebook zelf.Beeld Facebook

Zuckerbergs Rondje Amerika

Begin januari maakte Mark Zuckerberg op zijn eigen Facebookpagina bekend voor het eind van 2017 in elke Amerikaanse staat mensen te hebben gesproken. Het rondje Amerika van de Facebookoprichter moest hem naar eigen zeggen nieuwe inzichten opleveren over hoe Amerikanen wonen, werken, maar vooral over 'hoe ze denken over de toekomst'.

De tour is nu halverwege, maar lijkt toch echt steeds meer op een heuse politieke campagne, zeker nu Zuckerberg deze week de voormalige campagneleider van Hillary Clinton in dienst nam.

Met dit bericht begon het:
Het volledige Facebookbericht van Zuckerberg (3 januari 2017)

Al was er eind vorig jaar ook al een post die de wenkbrauwen deed fronsen. Zuckerberg bleek plots geen uitgesproken atheïst meer te zijn...

In maart durfde één van de bij een Zuckerberg-event aanwezige studenten dé vraag te stellen...


Eind juli schoof Zuckerberg aan tafel bij een familie in Ohio - Democraten die uiteindelijk toch voor Trump kozen. De familieleden kregen pas 20 minuten van tevoren te horen wie hun 'mystery guest' zou zijn. 'Hij geeft veel om familie en gemeenschapszin en is van plan veel positieve dingen te doen met zijn geld', sprak een woordvoerder van de familie na afloop van het diner.



In februari presenteerde Zuckerberg een bijna zesduizend woorden tellend manifest en hoewel zijn naam nergens in dat document opdook, was het overduidelijk bedoeld als een uitvoerige reactie op het (nog maar net begonnen) Trump-tijdperk. Zuckerberg is hierin bovendien niet bescheiden in zijn poging de wereld te verbeteren: hij wil de sociale infrastructuur voor een betere wereld ontwerpen. Voor minder doet hij het niet. Lees hier meer.

En zo ziet Zuckerberg het technologische deel van die nieuwe wereld: Communiceren met chatbots, rechtstreeks video's streamen vanaf je drone en nooit meer een wachtwoord invoeren. Dat is de toekomst van Facebook zoals Mark Zuckerberg die schetste tijdens de ontwikkelaarsconferentie F8 in 2016.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden