Gaan deze kunstmaantjes ruimteonderzoek makkelijker maken?

Ze zijn klein (10 bij 10 bij 10 cm.), licht van gewicht en ontwikkeld volgens de laatste technieken: cubesats. En dankzij de relatief lage prijs kunnen nieuwe spelers aan ruimteonderzoek doen.

Drie Cubesats vliegen langs de zonnepanelen van het ISS, nadat ze in 2014 vanuit het ruimtestation zijn uitgezet. Beeld NASA

India heeft afgelopen nacht zomaar een wereldrecord gebroken in de ruimtevaart: met één lancering zijn maar liefst 104 satellieten in een baan om de aarde gebracht. Het gaat niet om honderden kilo's wegende telecomgiganten, maar om kleine kunstmaantjes ter grootte van een literpak melk: cubesats. Met een hoofdrol voor een bedrijf uit Delft.

Cubesats zijn kleine, lichtgewicht satellieten die meestal in een lage baan van enkele honderden kilometers hoogte worden gebracht, waar ze eenvoudige taken uitvoeren. Sommige helpen boeren bij het in de gaten houden van gewassen, andere fungeren als eenvoudige communicatiesatelliet of maken opnamen van de aarde.

Standaardmaat

Het grote voordeel van cubesats is hun standaardmaat van tien bij tien bij tien centimeter, zegt directeur Jeroen Rotteveel van Innovative Solutions In Space (ISIS). Door die standaardmaat zijn ze makkelijk te plaatsen in een dispenser, een apparaat met een veer en een deurtje dat de cubesats als een duveltje uit het doosje het zwerk in schiet. Rotteveels bedrijf is 'een reisbureau voor cubesats': het huurt de plaats aan boord van de raket en maakt zowel de dispensers als de cubesats.

Drie van de in totaal 101 melkpaksatellieten aan boord (er vliegen vannacht ook drie grotere kunstmanen mee) zijn gemaakt door ISIS. Ze gaan medicijnonderzoek doen en voeren tests uit met een autofocussysteem voor ruimtetelescopen.

Door de relatief lage prijs maken cubesats experimenten in de ruimte met nieuwe technologieën mogelijk. Mocht de lancering mislukken, dan is het financiële risico gering. Met 'echte' satellieten kunnen dergelijke proeven niet worden gedaan, omdat een mislukking onmiddellijk een schadepost van tientallen tot honderden miljoenen euro's betekent.

Betrouwbaarste partij

'Doordat grote projecten vaak too big to fail zijn, vallen ruimtevaartorganisaties noodgedwongen terug op technologieën die zich in het verleden hebben bewezen', zegt Rotteveel. Dat betekent dat je dus geen gebruik kunt maken van een moderne geheugenchip, maar dat je er een uit de jaren tachtig neemt, omdat daarvan zeker is dat hij het in de ruimte doet. Dit remt de innovatie in de ruimtevaart, iets wat volgens Rotteveel door cubesats omgekeerd kan worden. 'Een van onze klanten lanceert de 26ste versie van zijn cubesat in drie jaar tijd. Telkens hebben ze kleine verbeteringen aangebracht. Dat kan met deze manier van werken.'

Dat zijn bedrijf heeft gekozen voor een Indiase raket heeft niets te maken met de lanceerkosten. 'De Indiërs zijn op dit moment gewoon de betrouwbaarste partij', zegt hij. Rusland lijdt onder politieke instabiliteit en het Amerikaanse SpaceX ondervindt vertragingen door een explosie van een van zijn raketten in september. India, dat ook al missies naar Mars heeft uitgevoerd, wordt beschouwd als een solide ruimtevaartnatie.

De cubesats die woensdagochtend om half tien voor het eerst over Nederland zullen vliegen, worden uitgezet op een hoogte van vijfhonderd kilometer. Sommige experts zien de groei van hun aantal als een risico, omdat zwermen satellietjes de kans op een botsing met andere kunstmanen zou vergroten. Dat valt mee, zegt Rotteveel. 'Wij voldoen aan de internationale richtlijnen die voorschrijven dat ruimtepuin binnen 25 jaar moet terugvallen naar aarde om te verbranden in de dampkring. Dat betekent dat je niet hoger gaat dan 650 kilometer. Daar zitten we ruim onder.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden