'Ga voor de wetenschap of stap eruit'

Jeroen Geurts schreef zijn studenten en promovendi aan de Vrije Universiteit een open brief. Kies zelf de regie, is zijn advies.

Jeroen Geurts.Beeld Milette Raats

Een boek is het niet, meer een pamflet, de open brief Letter to my students, or how to become a good scientist die VU-hersenwetenschapper Jeroen Geurts aan zijn studenten schreef. Het is een oproep tot actief leven en bewust keuzen maken. Geschikt voor studenten en beginnende wetenschappers, maar eigenlijk voor iedereen die zich wil ontwikkelen in een professionele rol.

'Studenten hebben soms de neiging tot passiviteit en externaliseren, een neiging die ik breder in de samenleving zie', zegt Geurts. 'De buitenwereld krijgt de schuld wanneer we worstelen met een moeilijk probleem of met onze identiteit. Ik zeg: ga die worsteling aan, wacht niet totdat iemand je kansen komt bieden, creëer ze zelf. Durf aan te pakken, durf te kiezen. Zoek je eigen pad.'

Dat is gemakkelijk gezegd. Jonge wetenschappers verdienen slecht, er zijn nauwelijks banen, ze zijn overbelast en moeten zo chique mogelijk publiceren.

'Er zijn mensen die erg enthousiast worden van mijn verhaal, die denken: yes, hij heeft gelijk, we gaan ervoor. Maar ik spreek soms ook boze mensen, die vinden dat ik makkelijk lullen heb, want ze willen wel, maar ze krijgen geen ruimte. Ze hebben natuurlijk een punt: het is geen gemakkelijke wereld, de wetenschap. Mijn punt is dat je zelf de regie moet voeren. Ondanks de overduidelijke problemen van het carrière maken in dit vak zul je moeten kiezen: ofwel je gaat ervoor, ofwel je stapt eruit. Beide keuzen zijn respectabel.'

Anderen gaan het niet voor je doen, schrijft u.

'Wetenschap is een prachtig vak, maar ook een vak waarin je jezelf vaak en soms hard tegenkomt. Zoals Martijn Katan het laatst in Kijken in de Ziel mooi zei: je gaat op zoek, het bos in, maar je vindt bijna nooit waar je naar zocht. Soms vind je iets anders, meestal vind je niks.

'Daar moet je tegen kunnen, lange adem, niet bij de pakken neer zitten. Of eventjes, maar niet te lang. Er is veel onzekerheid, zowel in het lab als in het leven van een wetenschapper. Dat gaat in zekere zin in tegen de tijdgeest, die snelle antwoorden wil en directe bevrediging.'

Uw vertoog klinkt met alle respect niet heel erg behulpzaam. Er zijn oprechte frustraties en wetenschappers zijn er toch ook om elkaar te helpen?

'Natuurlijk. Ik wil met het boekje ook júist helpen. Ik ben alleen geen generaal die voor de troepen uit marcheert en brult waar iedereen heen moet. Ik ben een fan van Mandela's model, waarbij hij de troepen aanmoedigt vanuit de achterhoede, maar ze onderweg hun eigen keuzen laat maken. Mensen durven vaak niet te kiezen, want misschien blijkt het later de foute keuze. Ik zeg: dat geeft niet, kies iets en verander daarna eventueel je keuze weer. Die eigen zoektocht, dat bedoel ik met de regie houden.'

U beschrijft uw eigen carrière, van biologiestudent tot hoogleraar neurowetenschappen. Eigenwijs. Altijd aan het werk. Altijd studeren. Geen kinderen, ook. Is dat het grote voorbeeld?

'Ik heb erg getwijfeld of ik het boekje wel moest uitgeven. Ik had het ook aan mijn studenten kunnen mailen of zo. Klein houden. Het is ook maar de visie van één man. Ik zeg niet dat ik een rolmodel ben. Ik heb de wijsheid niet in pacht, ben ook groot twijfelaar, over mijn eigen werk, persoon en loopbaan.

'Eigenlijk gaat het me in dit boekje vooral om de prikkel die het gesprek op gang moet brengen. Zie het als een gedachtenflard die je in de trein tussen Amsterdam en Leiden opvangt en die je daarna bespreekt bij de koffie. Het boekje is een conversation starter. Onaf. Het moedigt aan het gesprek op te zoeken, het gesprek over wie we willen zijn.'

Letter to my students, or how to become a good scientist van Jeroen Geurts verscheen bij uitgeverij Vesuvius, 24 pagina's, 3,95 euro

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden