Friesland laat mensen online opzoeken of ze van volksheld Grutte Pier afstammen

Muntstukken verboog hij tussen duim en wijsvinger. Paarden hief hij met gemak boven zijn hoofd. De nalatenschap van de Friese volksheld Grutte Pier is er meer een van mythen dan van feiten. Maar nu kun je via de website gruttepierdefamylje.frl nagaan of Piers bloed door je aderen stroomt.

17de-eeuwseafbeelding van Pier Gerlofs Donia, alias Grutte Pier. Beeld .

'Die bovennatuurlijke krachten nemen we met een korreltje zout, maar het onderzoek is zeker geen grap', verzekert projectleider Theo Kuipers van historisch centrum Tresoar in Leeuwarden, dat het digitale stamboek bedacht met theatergezelschap Peer Group. Nadat de website zaterdag werd gelanceerd, stuurden al 31 mensen hun stamboom op. 'Zelfs iemand uit New York.'

Grote Pier, die eigenlijk Pier Gerlofs Donia heette, werd rond 1480 geboren in Kimswerd, net onder Harlingen. In 1515 - inderdaad precies vijfhonderd jaar geleden - plunderden Saksische huurlingen zijn boerderij. Ze vermoordden Piers vrouw en veel dorpsgenoten.

Uit wraak begon Pier (2 meter 15, 'angstaanjagende donkere ogen, als kolen zo groot') een verzetsstrijd. Eerst tegen de Saksische bezetters en, later, toen het gebied in handen kwam van graaf Karel, tegen de Hollanders. Met zijn troepen maakte de krijgsman de Zuiderzee onveilig. 'Kruis der Hollanders' luidde zijn bijnaam.

Boegbeeld van de Friese identiteit

De overlevering wil dat Pier de geestelijk vader is van de gevleugelde spreuk: 'Bûter, brea en griene tsiis, wa't dat net sizze kin, is gjin oprjochte Fries.' ('Boter, roggebrood en groene kaas, wie dat niet zeggen kan is geen ware Fries'). Of eigenlijk: wie dat niet zeggen kon, ging overboord.

Nog steeds wordt Grutte Pier door veel Friezen gezien als een boegbeeld van de Friese identiteit. 'Echt een volksheld, zoals Epke Zonderland en Sven Kramer', aldus Kuipers. De Fryske Nasjonale Partij (FNP) haalt regelmatig een Pier-lookalike van stal voor campagneactiviteiten.

Toch is het digitale stamboomonderzoek geen verkapte poging Fries nationalisme aan te wakkeren. 'Het gaat om de zoektocht naar identiteit. In deze tijd van globalisering zijn veel mensen bezig met de vraag wie ze zijn en waar ze vandaan komen.'

Of Grutte Pier echt zo'n held was, valt bovendien te bezien. 'In de Friese geschiedschrijving heeft hij het imago van vrijheidsstrijder. Maar je kunt net zo goed beweren dat hij een bandiet was die uit blinde wraak ging moorden.'

Wie kan aantonen verwant te zijn aan Grutte Pier, krijgt een 'Pierbewijs'. Eenvoudig is dat niet, want je moet beschikken over de geboorte- en sterfdatum van al je overgrootouders. Alle nazaten zijn volgend jaar welkom op de Grutte Pier Familiedag. De reünie belooft een spektakel te worden, zegt Kuipers. 'Maar er zal geen veldtocht tegen de Hollanders worden beraamd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.