Franse astronomen bestrijden elkaar met eclipsbrillen

Zeventig miljoen eclipsbrilletjes, had de Association Française d'Astronomie twee jaar geleden berekend, zouden in Frankrijk nodig zijn voor de zonsverduistering van 1999....

Van onze correspondent Martin Sommer

Van de Europese landen krijgt Frankrijk veruit het grootste deel van de zonsverduistering. De honderd-procentslijn loopt ruwweg tussen Cherbourg en Straatsburg. Wie, als de file het toelaat, woensdagmiddag door Noord-Frankrijk toert, kan getuigen van een wildgroei in vormen en maten eclipsbrilletjes. Er zijn blauwe, zwarte, oranje, en fuchsiarode in de handel, met zwarte glaasjes van polymeer of spiegelende met een film van aluminiumfolie. Om te zwijgen van de ondeugdelijke exemplaren van Colombiaanse of Taiwanese makelij. De Franse eclipsbrilletjesmarkt is kortom chaotisch, en de regering heeft pas laat ingezien dat hier ook voor haar een taak lag.

Toch begon het allemaal voortvarend. De vorige regering, de rechtse van premier Alain Juppé, vormde begin 1997 een speciaal eclipscomité dat zich uitsluitend met de zonsverduistering zou bezighouden. Het klonk gewichtiger dan het was. Het comité in kwestie bestond uit één persoon, mevrouw Prodi. Ze had geen geld, geen opdracht en geen kantoor. Vandaar dat Lionel Jospin, die in juni 1997 de teugels overnam, het eclipscomité ontbond. Sindsdien liet de socialistische regering de zonsverduistering aan haar lot over: links is niet geïnteresseerd in natuurfenomenen, die naar hun aard nu eenmaal niet maakbaar zijn.

Mevrouw Prodi, voorzitter van het eclipscomité, vertegenwoordigde de Société Astronomique de France. De SAF is een oud en gerenommeerd huis, opgericht in 1887, met een aanhang van vooral professionele astronomen en een moeilijk tijdschrift. De SAF dacht dat deze eclips nu juist een mooi moment was om de deuren open te zetten voor het grote publiek. Maar met de machtswisseling van twee jaar geleden verloor ze het luisterend oor van de minister.

Bovendien was er concurrentie, in de vorm van de Association Française de l'Astronomie. De AFA heeft van de popularisering van de sterrenkijkerij haar raison d'être gemaakt. Het blad, Ciel et Espace, heeft een oplage van 400 duizend exemplaren. De AFA voelde zich bedreigd door de SAF toen die, in de steek gelaten door de regering, een paar miljoen zwart-polymeer brilletjes bestelde in Duitsland.

'Veruit de beste op de markt', pochte SAF-voorzitter annex astrofysicus Roger Ferlet. De SAF-brilletjes worden in de krant aangeprezen als 'de officiële eclipsbril', en gaan voor de forse prijs van tien franc van de hand. De vereniging erkent grif ook wat aan de zonsverduistering te willen verdienen.

Allemaal niet goed voor de betrekkingen met de amateurastronomen van de AFA, die zich inmiddels ook in de brilletjes-business hadden gestort. De AFA zocht het niet in het dure polymeer, maar in de goedkopere aluminiumfilm als brilbedekking. 'Wij hebben het geld niet om zo'n productie te financieren', aldus een van de AFA-verantwoordelijken voor de operatie-eclips. De AFA fulmineert tegen de commercialiteit van de concurrentie, die óók stropdassen, horloges en zijden eclips-sjaaltjes aan de man probeert te brengen.

De eigen AFA-brilletjes worden voornamelijk gratis verspreid, via VVV's, opticiens of stadhuizen. Uit principe. De AFA slaagde erin elf miljoen brilletjes te bestellen, maar sommige mensen willen ze niet hebben omdat ze de kwaliteit wantrouwen. Een streek van de astronomische tegenstanders van de SAF, denken ze bij de AFA.

Over één ding zijn de twee strijdende sterrenkundige verenigingen het eens. De Franse overheid heeft het er verschrikkelijk bij laten zitten, en pas de laatste weken begrepen dat het tijd werd voor een brilletjesrace tegen de klok. Eind mei leek het erop dat er op de elfde augustus nog geen vijftien miljoen brilletjes beschikbaar zouden zijn, voor zeventig miljoen mensen.

'De regering had besloten dat de markt het werk maar moet doen. Terwijl de markt geen interesse had in de brilletjes, aangezien er geen interessante winstmarge was te halen ', aldus Alain Cirou, directeur-generaal van de AFA.

Half juni begon de eclipsmanie in de media om zich heen te slaan. Gemeentes gilden om brillen. Minister Martine Aubry, die Volksgezondheid in haar pakket heeft, waarschuwde op 22 juli voor het eerst tegen het brilloze eclipskijken. Pas een week later, op 28 juli, werd er een persconferentie gegeven met alle betrokken ministers .

Ze lieten zich uitgebreid fotograferen. Met polymeer-brilletjes op van de SAF, stelde de AFA tandenknarsend vast. Afgelopen woensdag werd deze onevenwichtigheid goedgemaakt, toen Aubry in Parijs het informatiepunt 'Eclipsinfo' van Parijs openstelde, een initiatief van de AFA.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden