Fotobewerkingsapps: fake it 'til you make it

Van Eye Color Changer tot Plastic Surgery Simulator: apps die bedoeld zijn om het uiterlijk te veranderen vinden gretig aftrek. En dat de gefotografeerde nauwelijks meer op zichzelf lijkt? Dat is geen enkel bezwaar.

Foto's van Instagram.

Een blogger met sproetjes ontdekte eind juni dat de camera van haar nieuwe Samsung-telefoon automatisch haar huid egaliseerde. Zonder waarschuwing stonden de standaardinstellingen op 'Beauty face level 8'. En hoe hoger dat level, hoe minder de foto van de gebruiker op de gebruiker lijkt.

Niet dat deze ontwikkeling uit de lucht kwam vallen. Al sinds het bestaan van apps als Instagram en Snapchat is de mensheid er spectaculair beter uit gaan zien, zonder dat daar op straat iets van is te merken. Hoewel hashtags als #wokeuplikethis en #nofilter ooit hoogtij vierden, is tegenwoordig in het parallelle online universum steeds zwaarder geschut geoorloofd om je persona er zo knap mogelijk uit te laten zien. Het gereedschap is voor iedereen beschikbaar.

Ook op foto- en video-app Snapchat krijgt de gebruiker onbewerkte versies van selfies niet eens meer te zien. Een populaire Snapchatfilter is het hondje: twee bruine oortjes bij de haargrens, een grappig neusje en wie zijn tong uitsteekt, ziet een lange hondentong verschijnen die een slurpend geluid maakt. Daarnaast heeft de gebruiker ineens een gladde, matte huid en een gezonde kleur op de wangen. En de beautify-filter lijkt gebruikers op het eerste gezicht alleen een blauwe gloed te geven, maar wie beter kijkt ziet ook grotere ogen en een smallere neus en kaak. De filter met gele vlindertjes in het haar suggereert een perfect Sylvie Meisachtig gelaat met sprankelende ogen, ook als de gefotografeerde er in werkelijkheid uitziet alsof hij die ochtend is opgegraven.

Iedereen weet inmiddels dat het je reinste oplichterij is als er vlinders, bloemenkransen en dierenoortjes in het spel zijn, en toch duiken deze Snapchatfoto's overal op alsof het gewoon goed gelukte selfies zijn.

Maar waarom? 'De norm verschuift doordat foto's bewerken nu voor iedereen mogelijk is', zegt Dian de Vries, die aan de Universiteit Utrecht onderzoek doet naar social media en zelfbeeld. 'O, zo zien mensen er dus uit, denken we als we vaak genoeg op Instagram kijken. En we vergelijken ons met anderen. Wie is het mooist?' Uit een ander onderzoek van De Vries, naar on- en offline daten, bleek dat mensen die zichzelf online positief neerzetten ook een beter zelfbeeld hadden, in elk geval kortstondig.

Communicatiewetenschapper Jolanda Veldhuis onderzoekt aan de Vrije Universiteit Amsterdam het effect van het delen van bewerkte selfies. 'Het zou kunnen dat mensen zich beter gaan voelen door de likes en het positieve commentaar en dat dat doorwerkt in hun offline leven. Maar het kan ook dat ze zich juist slechter gaan voelen omdat ze allerlei kunstmatige ingrepen nodig hebben voor de perfecte foto.'

Appontwikkelaars spelen handig in op de omarming van nep. Er zijn talloze gebruiksvriendelijke programmaatjes waarmee ongewenste zaken kunnen worden verdoezeld, van een bescheiden pukkeltje tot dertig jaar aan huidveroudering. Van alles toevoegen is ook mogelijk. Met Selfie Gym en Abs Booth kan de gebruiker zichzelf een wasbordje of indrukwekkende biceps aanmeten. Gebruik Eye Color Changer om de kleur en helderheid van de ogen aan te passen en Behold om peper-en-zoutslierten in hennakleurige cornrows om te toveren. Voor het grovere werk zijn er apps als Plastic Surgery Simulator.

De bekendste bewerkingsapp is Facetune, populair geworden door de familie Kardashian en nummer 5 in de iTunes charts van bestverkochte apps. Vrijwel alles is ermee mogelijk, van inhammen wegmoffelen en een wespentaille creëren tot een complete facelift uitvoeren. De mate van perfectie die hiermee bereikt kan worden, kenden we eerder alleen van professioneel geretoucheerde foto's.

Het bewerken van foto's hoeft allang niet meer stiekem te gebeuren. De Amerikaanse lifestyleblogger Marianna Hewitt, die dagelijks minimaal één perfect plaatje van zichzelf deelt, liet in een filmpje zien hoe ze haar 623 duizend Instagramvolgers bedot. Eerst maakt ze tientallen selfies waaruit ze er een kiest, dan opent ze Facetune ('want we hebben allemaal een beetje hulp nodig'), gumt een ontsnapt plukje haar weg, maakt de rest van haar kapsel volumineuzer, geeft zichzelf een bescheiden neuscorrectie, maakt haar huid gladder, haar ogen sprankelender en kiest tot slot nog een filter. Hewitt: 'Ik denk niet dat er iets mis is met je foto's een klein beetje aanpassen.' Beautyvlogger Raye Boyce (1,3 miljoen Instagramvolgers) komt in een vergelijkbaar instructiefilmpje tot een andere conclusie: 'Doe dit niet de hele tijd jongens, het is funest voor je zelfvertrouwen.'

Volgens Jolanda Veldhuis zijn we altijd al op zoek geweest naar de ideale versie van onszelf en volgt de techniek het schoonheidsideaal. 'Doordat het bewerken van foto's steeds meer gebeurt, treedt er acceptatie op. Wat de volgende stap wordt? Het zou best kunnen dat het offline schoonheidsideaal de geretoucheerde versies achterna gaat.'

In een aflevering over Silicon Valley van Chelsea Does, de Netflix-documentairereeks van Chelsea Handler, spreekt de Amerikaanse comédienne met Khloé Kardashian over Facetune. 'Het is fantastisch', vertelt de realityster. 'Het is niet echt, je laat de wereld zien wat je hem wilt doen geloven.' Ze stelt vervolgens dat we die perfecte kiekjes delen omdat we steeds meer bevestiging verlangen. Als Handler zich hardop afvraagt door wiens familie dat toch komt, lacht Kardashian: 'Geen commentaar.'

Meer over