Fonkeagjend en blankearmig

De Europese literatuur begint bij Homeros. Ongetwijfeld is aan de Ilias en de Odysseia een lange orale traditie voorafgegaan, misschien zijn de leerdichten van Hesiodos ouder en stamt de lyriek van Archilochos uit ongeveer dezelfde periode (7de eeuw voor Christus), toch geldt Homeros als de eerste, en misschien meteen ook...

Piet Gerbrandy

Denk aan Ulysses van James Joyce of aan Derek Walcotts Omeros, aan de Texaanse Elegieën van H.C. ten Berge of aan Come-back van Willem Brakman. Je zou zonder veel overdrijving kunnen volhouden dat een literatuur pas volwassen is wanneer ze Homeros vertaald, verwerkt en achter zich gelaten heeft.

In het Nederlands verschijnt iedere tien jaar een complete vertaling van de Homerische gedichten. In onze tweede rijkstaal, het Fries, bestonden nog geen integrale 'oersettings'. Dat is opmerkelijk, omdat het land van Slauerhoff en Hettinga weleens een grote affiniteit met de maritieme en agrarische sfeer van de Odysseia zou kunnen hebben. Klaas Bruinsma (1931), die eerder onder meer tragedies van Sophokles, Vergilius' Georgica en Gorters Mei in het Fries vertaalde, heeft nu de gehele Ilias en Odysseia voor zijn rekening genomen. Hij vertaalde ze in het oorspronkelijke metrum, de dactylische hexameter, met werkelijk schitterende resultaten.

Mocht u onverhoopt geen Fries kunnen lezen, dan is dit de gelegenheid om het te leren: leg de vertaling van Bruinsma naast die van Boutens, Schwartz of De Roy van Zuydewijn, of naast het Grieks, en laat u meeslepen door deze meesterlijke poëzie. Zo begint de Ilias: 'Muze, sjong fan de wrok fan Akhilleus, dy't soan wie fan Peleus,/ flokbere wrok dy't de Griken rampen by tûzenen brocht hat' (Muze, zing van de wrok van Achilleus, die een zoon was van Peleus, de vervloekte wrok die de Grieken duizenden rampen heeft gebracht).

In het Nederlands bestaan er inmiddels tal van ingeburgerde vertalingen voor Homeros' befaamde epitheta, bijvoeglijke naamwoorden van het type 'schoonlokkig', 'uilogig' en 'bronsgepantserd'. Bruinsma verrijkt het Fries nu met 'fonkeagjend' (met fonkelende ogen), 'wolkenfergarjend' (wolken verzamelend) en 'blankearmig' (blankarmig), en de formule 'welk woord ontvlood daar de haag van uw tanden' wordt: 'hoe'n wurd is de wâl fan jo tusken ûntkommen!'

De boeken zijn oogstrelend vormgegeven door Gert Jan Slagter en uitsluitend samen verkrijgbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden