Fijnmaziger computermodel voorspelt 25 procent minder zeespiegelstijging

De stijging van de zeespiegel zou 25 procent minder snel kunnen gaan dan tot nu toe gedacht. Dat blijkt uit nieuwe berekeningen door twee Utrechtse wetenschappers.

Het Indiase eiland Ghoramara verdwijnt door de stijging van de zeespiegel. Beeld Getty Images
Het Indiase eiland Ghoramara verdwijnt door de stijging van de zeespiegel.Beeld Getty Images

Zij maakten een model voor zeespiegelstijging waarin voor het eerst rekening is gehouden met oceaanwervels: een soort draaikolken met een doorsnede van tientallen kilometers, die opwarmend zeewater op afstand van Antarctica houden.

De Utrechtse onderzoekers – promovendus René van Westen en hoogleraar Henk Dijkstra – publiceerden hun inzichten vrijdag in het toonaangevende tijdschrift Science Advances.

Hun model verschilt in een belangrijk opzicht van eerdere modellen. Het werkt namelijk met een veel hogere resolutie. Anders gezegd: in dit model is de oceaan niet opgedeeld in vakken van 100 bij 100 kilometer, maar van 10 bij 10 kilometer. Daardoor kan ineens het effect van de oceaanwervels worden meegenomen. Die fijnmazigheid kost wel een enorme rekenkracht: de Nederlandse supercomputer heeft er ruim een jaar rekentijd op zitten.

‘Wat we zien, is dat het warme water door die zeestromen wegblijft van Antarctica’, zegt Van Westen. ‘Het zuidpoolijs komt dus geïsoleerder te liggen ten opzichte van de rest van de oceaan. Daardoor koelen sommige gebieden in de buurt van Antarctica zelfs af in plaats van dat ze opwarmen – ook al stijgt de temperatuur in de oceaan als geheel.’

Verminderde zeespiegelstijging

Als het water rond Antarctica kouder blijft, smelten de ijsplaten die daar in zee liggen minder snel. Daardoor glijdt er ook minder landijs de zee in, en blijft de zeespiegelstijging beperkt. Volgens het model van Dijkstra en Van Westen zal het afsmelten van de ijskap op een derde van de eerdere voorspellingen blijven steken.

Op het totaal van de zeespiegelstijging zou het ongeveer een kwart schelen in 2100. Het smelten van het ijs rond het zuidpoolgebied is immers niet de enige oorzaak van het rijzende zeeniveau. Ook het verdwijnen van gletsjers, het krimpen van de Noordpool en het uitzetten van het zeewater spelen mee.

‘Wij waren ontzettend verrast door deze resultaten’, vertelt Van Westen. ‘Je leest vaak dat het smelten van Antarctica sneller gaat, dat de verwachtingen verslechteren. Ons artikel heeft een positievere boodschap.’

Wat betekent dit voor een laaggelegen land als Nederland? Is er meer tijd om de zeespiegelstijging het hoofd te bieden? ‘Nee, die conclusie kun je niet trekken’, meent Erwin Lambert, polair oceanograaf bij het KNMI en niet betrokken bij de studie. ‘Het belangrijkste inzicht is volgens mij dat in de huidige modellen nog een enorme onzekerheid zit. Je hebt modellen met een hogere resolutie nodig. Anders mis je zoiets cruciaals als het effect van oceaanwervels.’

Toch is ook dit nieuwe model niet perfect, zegt Lambert. ‘Op dit moment is vooral het ijs in West-Antarctica snel aan het smelten. Maar dat zie je helemaal niet in het model. Het klopt dus niet met de werkelijkheid. Waarschijnlijk zou je in het gebied vlak bij Antarctica, om goede voorspellingen te kunnen doen, nóg fijnmaziger te werk moeten gaan.’

Voor Nederland is dit alles van groot belang. Als het poolijs eenmaal smelt, zal het zich namelijk niet evenredig verdelen over de wereldzeeën. De verwachting is dat juist het smelten van Antarctica grote gevolgen kan hebben voor de zeespiegelstijging aan de Nederlandse kust.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden