InzichtKameleon

Feestbeest onder flitsende discolampen

Alle kleuren kan de kameleon aannemen, maar de felle zijn er alleen om vrouwtjes te versieren.

Beeld Egor Kamelev

Het lijkt alsof hij in flitsende discolampen staat, maar deze kameleon rust uit onder een doodgewone warmtelamp in de dierentuin van Sint-Petersburg.

Kameleons zijn spectaculaire hagedissen: bolle oogjes die onafhankelijk van elkaar kunnen bewegen, een uitrolbare tong waarmee ze prooien vangen, grijpertjes als poten waarmee ze hun tak stevig vasthouden. Vaak hebben ze een kam op hun kop en er zijn zelfs soorten met hoorns. Maar vooral hun vermogen om van kleur te veranderen spreekt tot de verbeelding.

Hoe doen ze dat? Kameleons gebruiken een mechanisme dat in 2015 door een groep natuurkundigen en biologen van de Universiteit van Genève uit de doeken werd gedaan in Nature.

Zonlicht is een combinatie van alle kleuren in het spectrum. Daar maken kameleons handig gebruik van: hun huid bevat cellen met daarin nanokristallen. Als daar licht op valt, wordt alleen een bepaalde kleur licht weerkaatst, terwijl de andere kleuren worden geabsorbeerd. Kameleons kunnen de dichtheid van de kristallen aanpassen en zo alle kleuren van de regenboog aannemen.

Gecamoufleerde kameleons zijn moeilijk te vinden voor roofdieren, maar felle kleuren zoals rood en paars zijn overbodig. Die kleuren doen het echter wél goed bij de vrouwtjes. Onderzoekers uit Melbourne beschreven in 2008 in Plos Biology hoe ze mannelijke dwergkameleons een kleurenduel zagen uitvoeren om te kijken wie het stoerst was. Al die felle kleuren leveren geen problemen op met roofdieren, want in geval van nood zijn de beestjes in een mum van tijd weer groen en gecamoufleerd.

Hoewel ze eruit kunnen zien als feestbeesten, zijn kameleons niet erg gesteld op gezelschap. Zo heeft Dierenpark Amersfoort maar één mannetje in haar collectie. Als je daar een vrouwtje bij zou zetten, zou ze gestrest raken van alle versierpogingen, aldus de plaatselijke reptielencurator.

Uitleg: Nils Dijkgraaf (Dierenpark Amersfoort). Foto: Egor Kamelev

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden