Farmaceutische industrie trekt opnieuw meer sponsorgeld uit voor zorgaanbieders
© Thinkstock

Farmaceutische industrie trekt opnieuw meer sponsorgeld uit voor zorgaanbieders

Artsen, zorginstellingen en patiëntenverenigingen kregen in 2016 58,5 miljoen euro van farmaceuten

De farmaceutische industrie heeft opnieuw veel meer sponsorgeld betaald aan zorgaanbieders vergeleken met een jaar eerder. Artsen, zorginstellingen en patiëntenverenigingen kregen in 2016 58,5 miljoen euro van farmaceuten, een stijging van 13 procent ten opzichte van het jaar ervoor.

Dat blijkt uit cijfers van het Transparantieregister Zorg die vandaag worden gepubliceerd. Het register werd vijf jaar geleden opgezet om betalingen van de industrie openbaar te maken.

De toename van het sponsorbedrag komt vooral voor rekening van zorginstellingen en samenwerkingsverbanden van artsen, die bij elkaar 7 miljoen euro meer ontvingen dan een jaar eerder. Betalingen aan patiëntenverenigingen daalden met een half miljoen, naar 1,7 miljoen euro.

Opmerkelijk genoeg betaalden fabrikanten vorig jaar ook minder artsen: 3.659 zorgverleners kregen geld, 155 minder dan het jaar daarvoor. Het gaat bijna uitsluitend om specialisten. Zij ontvingen bij elkaar 8,3 miljoen euro, 4 ton minder dan het jaar ervoor. Dat geld was vooral bestemd voor onkosten, nascholingen en spreekbeurten.

De afname van het aantal betaalde artsen is geen gevolg van de aanscherping van de regels, zegt secretaris Frederik Schutte van de stichting Code Geneesmiddelen Reclame, die verantwoordelijk is voor het transparantieregister. Hij oppert dat een trend is gezet door de Britse farmareus GlaxoSmithKline (GSK), die vorig jaar besloot te stoppen met het betalen van artsen voor spreekbeurten en congresbezoek. 'Als we artsen betalen, kunnen we de schijn tegen krijgen', zei GSK-directeur Erik van Snippenberg in de Volkskrant.

Kans op beïnvloeding

De industrie betaalt geen 58 miljoen euro om daar niets voor terug te krijgen, het zijn geen filantropen

Ruud Coolen van Brakel, IVM

Sponsoring door de farmaceutische industrie is omstreden omdat beïnvloeding op de loer ligt. 'De industrie betaalt geen 58 miljoen euro om daar niets voor terug te krijgen, het zijn geen filantropen', reageert Ruud Coolen van Brakel van het IVM, een instituut dat onafhankelijk onderzoek doet naar medicijngebruik en voorschrijfgedrag van artsen.

Het Transparantieregister laat weliswaar de geldstromen zien, zegt hij, maar het is alsof die openheid een kritische beschouwing buiten beeld houdt. 'Dat sponsorgeld wordt door patiënten betaald, het zit verrekend in de prijs van geneesmiddelen. De vraag of we hier met zijn allen beter van worden, wordt nergens beantwoord.'

Transparantie

Sponsoring mag niet leiden tot beïnvloeding, zegt een woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen. 'Dat voorkom je door duidelijk de verantwoordelijkheden vast te leggen. Het register maakt duidelijk wie betaald krijgt, waarvoor en hoeveel. Vroeger bleef dat schimmig, nu kan iedereen dat nagaan, én navragen.' Volgens Nefarma, de branchevereniging van farmaceutische bedrijven, leidt samenwerking tussen artsen, ziekenhuizen en geneesmiddelenbedrijven tot gezondheidswinst. 'Transparantie is daarbij een belangrijke voorwaarde.'

Vorig jaar toonde de Volkskrant aan dat betalingen zijn geconcentreerd in enkele beroepsgroepen: in 2015 ontving 40 procent van de reumatologen en urologen en ruim 30 procent van de internisten en longartsen geld van de industrie. Het zijn de vakgebieden waar dure medicijnen worden ontwikkeld, wat volgens critici niet toevallig is.

Farmaceut GSK gestopt met betalingen aan artsen
Het beleid is begin dit jaar in Europa ingevoerd, nadat het eerder al in de Verenigde Staten was geïntroduceerd. 'Wij vinden dat het niet meer kan', zegt Erik van Snippenberg, directeur Europa bij GSK.

Het begint met een pen...
5,6 miljoen euro betaalde de farma-industrie vorig jaar aan medisch specialisten. Naar wie ging dat geld? En waarvoor?

Arts kiest vaker pillen sponsorende farmaceut
Medisch specialisten schrijven vaker en meer dure medicijnen voor van de farmaceutische bedrijven die hen sponsorgeld betalen. Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant en zorgverzekeraar VGZ naar het voorschrijfgedrag van vier nieuwe geneesmiddelen.