Farmaceuten betalen miljoenen aan artsen

Farmaceuten betalen medisch specialisten van bepaalde disciplines miljoenen voor advieswerk, spreekbeurten en onkostenvergoedingen bij congresbezoek. De industrie richt zich nadrukkelijk op een klein aantal beroepsgroepen: zo ontving ruim 40 procent van de reumatologen vorig jaar geld, net als eenderde van de longartsen en internisten en een kwart van alle cardiologen.

Beeld anp

Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. De krant analyseerde de betalingen aan ruim 13 duizend medisch specialisten (ruim de helft van alle specialisten) in zestien vakgebieden. Artsenorganisatie KNMG beweerde eerder dat slechts een paar procent van alle artsen bijverdient. Dat gemiddelde verhult dat betalingen zich ophopen in een aantal beroepsgroepen.

Gastvrijheid

Het onderzoek levert een ranglijst op met bijna 2.400 betaalde artsen. Zij kregen vorig jaar 5,6 miljoen euro van farmaceutische bedrijven. Het meeste industriegeld (ruim 2,2 miljoen euro) ging naar de post gastvrijheid: farmaceuten betaalden artsen die congressen bezochten een deel van hun reis- en verblijfskosten. Daarna komen de vergoedingen voor spreekbeurten (1,4 miljoen euro).

De Inspectie voor de Gezondheidszorg onderzoekt of de artsen die vorig jaar veel bijverdienden de geneesmiddelenwet hebben overtreden. De inspectie heeft een paar maanden geleden bij het Transparantieregister, dat alle betalingen bijhoudt, de gegevens opgevraagd van de artsen in de top-10.

Beeld -

Geneeskunde is big business, belangenverstrengeling ligt op de loer. De Volkskrant legt het krachtenspel bloot.

De inspectie wilde ook de gegevens hebben over de hoogste contractbedragen, de betalingen per klus, aldus Frederik Schutte van het register. 'Om dat te achterhalen, zijn de contracten opgevraagd die tussen de farmaceuten en de artsen zijn gesloten', zegt Schutte. Sommige medisch specialisten kregen vorig jaar meer dan tienduizend euro als sprekersvergoeding of als beloning voor een adviesklus, blijkt uit het Volkskrant-onderzoek. Als de betalingen aan artsen niet in verhouding staan tot de geleverde werkzaamheden, is dat een overtreding van de regels voor gunstbetoon in de geneesmiddelenwet.

Integriteitseisen

Gezondheidseconoom en emeritus-hoogleraar Guus Schrijvers hekelt de forse betalingen: 'De onafhankelijkheid van de specialist komt in het gedrang. Laten we de integriteitseisen voor ambtenaren en politici doortrekken naar medisch specialisten. Een wethouder gaat niet op kosten van een bouwbedrijf naar een evenement, een specialist doet dat niet op kosten van een farmaceutisch bedrijf.'

De opgespoorde bedragen zijn afkomstig uit het zogeheten Transparantieregister, een databank waarin voor alle artsen staat vermeld hoeveel geld ze krijgen van de industrie. Het gaat daarbij niet om financiering van onderzoek, maar uitsluitend om betalingen voor onkosten en werkzaamheden.

Het register kwam vier jaar geleden tot stand onder druk van oud-minister Klink van Volksgezondheid. De gegevens zijn openbaar maar de bedragen kunnen alleen per arts worden opgezocht. Om patronen te ontdekken, en bijvoorbeeld te achterhalen welke artsen het meeste geld krijgen, haalde de Volkskrant namen en registratiecodes van duizenden artsen in Nederland één voor één door het register.

Ook de betalingen aan ziekenhuizen, patiëntenverenigingen en beroepsverenigingen zijn op een rij gezet. Hieruit blijkt dat alle takken van de Nederlandse gezondheidszorg gesponsord worden door de farmaceutische industrie. De academische ziekenhuizen krijgen het meeste geld, zeven van de acht centra ontvingen vorig jaar meer dan een miljoen euro van de industrie.

Het begint met een pen...

5,6 miljoen euro betaalde de farma-industrie vorig jaar aan medisch specialisten. Naar wie ging dat geld? En waarvoor? Lees: Artsen krijgen veel sponsorgeld van de farmaceutische industrie (+)

Beroepsverenigingen

Opmerkelijk zijn de forse betalingen aan een aantal beroepsverenigingen. Zo ontving cardiologenvereniging NVvC bij elkaar ruim zes ton van twaalf farmaceuten.

Beroepsverenigingen schrijven de richtlijnen voor het gebruik van medicijnen. Geld van de industrie brengt volgens critici hun onafhankelijkheid in het geding.

De opgespoorde betalingen aan de medisch specialisten vormen een ondergrens. Artsen laten industriegeld bijvoorbeeld nogal eens uitbetalen op naam van een bv of van de maatschap. Vorig jaar ontvingen ruim vijftig maatschappen geld, waarvan een aantal meer dan een ton.

Nefarma, de koepel van de farmaceutische bedrijven, zegt dat de samenwerking tussen artsen en de farmaceutische industrie bijdraagt aan de ontwikkeling van geneesmiddelen en roemt de openheid over de financiële banden met zorgverleners.

Artsen gaan verschillend om met het industriegeld, blijkt uit de reacties. Sommige specialisten laten de betalingen op rekening van het ziekenhuis storten, anderen houden het zelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden