Farmaceut GSK gestopt met betalingen aan artsen

Het Britse GlaxoSmithKline (GSK), een van de grootste farmaceutische bedrijven ter wereld, is gestopt met het betalen van artsen voor het houden van spreekbeurten. Het bedrijf vergoedt ook geen reis- en verblijfskosten meer van artsen die congressen willen bezoeken. Het beleid is begin dit jaar in Europa ingevoerd, nadat het eerder al in de Verenigde Staten was geïntroduceerd. 'Wij vinden dat het niet meer kan', zegt Erik van Snippenberg, directeur Europa bij GSK.

Het hoofdkantoor van GlaxoSmitKline in Londen. Beeld reuters

Betalingen voor gastvrijheid en spreekbeurten vormen de hoofdmoot van de geldstroom die van de farmaceutische industrie naar artsen loopt, zo bleek zaterdag uit onderzoek van de Volkskrant. Vorig jaar kregen bijna 2.400 medisch specialisten alleen al voor het houden van lezingen en vergoeding van kosten rond congresbezoek 3,6 miljoen euro.

GSK is daarbij geen hoofdsponsor. Het bedrijf valt buiten de top 25 van best betalende farmaceuten in Nederland. Van de ruim 5 miljoen euro die de onderzochte artsen vorig jaar bijverdienden, kwam slechts een ton van de Britse farmaceut. Dat bedrag zal dit jaar lager uitvallen, verwacht Van Snippenberg. GSK betaalt artsen nu alleen nog voor advieswerk. Daarnaast financiert het bedrijf wetenschappelijk onderzoek.

Farma-onderzoek van de Volkskrant

Geneeskunde is big business, belangenverstrengeling ligt op de loer. De Volkskrant legt het krachtenspel bloot. (+)

Waarom dit besluit?

'Betalingen aan artsen zijn legaal, er is niets fout aan. Maar als we artsen betalen om een lezing te geven over ons medicijn dan kunnen we de schijn tegen krijgen. Het idee kan ontstaan dat we artsen willen beïnvloeden en dat is niet zo.'

Wie houdt dan nu die lezingen?

'We zijn zelf meer deskundigen aan het opleiden. We hebben veel wetenschappers en artsen in dienst. Die staan nu voor de groep, en vertellen dat ze voor ons werken. Dat schept onmiddellijk duidelijkheid. Toch blijven sommige artsen bereid om voor ons een lezing te houden, ook zonder betaling. Als ze dat willen, is dat uiteraard prima, maar dan moeten ze hun collega's vooraf zeggen dat ze niet worden betaald.'

Erik van Snippenberg, directeur Europa GSK Beeld GSK

Amerikaanse onderzoeken wijzen uit dat artsen vaker dure medicijnen voorschrijven als ze worden betaald door de industrie. Wat is uw visie daarop?

'Ik ken die onderzoeken niet. Maar ik heb nog nooit ergens het bewijs gezien dat geld van de industrie artsen beïnvloedt. Je zou aan artsen moeten vragen hoe zij zich daaronder voelen.'

Tekst loopt door onder video.

Sommige artsen zeggen ons dat geld wel degelijk invloed heeft.

'Dat kan ik niet beoordelen. Dat is uiteindelijk niet onze verantwoordelijkheid.'

Dit besluit kan worden uitgelegd als pr, een manier om de reputatie van het bedrijf op te vijzelen.


'Het is geen verplichting, we hoeven dit niet te doen. We zijn op veel gebieden transparanter geworden en daarin lopen we voorop. Wij hebben als eerste bedrijf, jaren geleden alweer, alle data van klinische onderzoeken openbaar gemaakt. We waren de eerste die de betalingen aan patiëntenverenigingen publiceerden. Onze artsenbezoekers krijgen sinds kort geen bonus meer op basis van hun omzet. En nu hebben we dus ook de betalingen aan artsen onder de loep genomen.'

Al reacties van collega-farmaceuten gehad?

'We zijn allemaal commerciële bedrijven, we gaan niet op de hei overleggen over ieders bedrijfsvoering. Ik denk zeker dat andere bedrijven naar ons kijken, of ze ons voorbeeld gaan volgen weet ik niet.'

Het nieuwe farma

Het ‘nieuwe farma’, zo heet de strategie die het vertrouwen in de sector moet herstellen. Dubieuze marketingpraktijken en torenhoge medicijnprijzen hebben de reputatie van de bedrijfstak beschadigd. Ook GSK kwam de afgelopen jaren negatief in het nieuws: in China speelde een fors omkoopschandaal, in de Verenigde Staten kreeg het bedrijf een miljardenboete wegens ongeoorloofde promotie van medicijnen en het verzwijgen van ernstige bijwerkingen. ‘Om de naam te zuiveren, moet de farmaceutische industrie de beeldvorming bij het publiek radicaal bijstellen’, schreef de Amerikaanse econoom Mark Kessel in Nature Biotechnology. Transparantie geldt daarbij als de belangrijkste troef.

Het krachtenspel van de farmaceutische industrie in cijfers. Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden