Farmabedrijven betalen medici via 'sluiproute'

Register meldt indirecte betalingen aan artsen niet

Artsen klussen veel meer bij voor de farmaceutische industrie dan het officiële register met betalingen laat zien. Een deel van de betalingen door de farmabedrijven wordt verhuld doordat ze via een tussenstation lopen, in de vorm van commerciële, gesponsorde nascholingsbureaus. Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant op basis van nascholingsagenda's en navraag bij artsen, commerciële bureaus en farmaceuten.

Beeld anp

Het transparantieregister werd vier jaar geleden juist opgezet zodat patiënten kunnen zien hoeveel geld iedere arts van de farmaceutische industrie ontvangt. Het register moet zo inzicht bieden waar mogelijk sprake van beïnvloeding van artsen is. Maar nu blijkt dat lang niet alle betalingen worden doorgegeven.

Nascholingsbureaus organiseren jaarlijks tientallen cursussen waar artsen betaalde lezingen houden voor hun collega's. De inschrijfkosten zijn vaak minimaal doordat farmaceuten de nascholingen stevig sponsoren. De betalingen kunnen oplopen tot tienduizenden euro's per bijeenkomst, maar hoeven volgens de huidige regels niet te worden opgegeven. Omdat de artsen worden ingehuurd door de nascholingsbureaus, krijgen ze hun honorarium van die bureaus en niet van de farmaceutische industrie. Die vergoedingen staan niet in het register dat vier jaar geleden werd opgezet om de financiële relaties van de industrie met artsen te openbaren.

Volgens de regels van dat register hoeven die indirecte betalingen niet te worden gemeld. Farmaceuten moeten alleen de rechtstreekse financiële relaties met artsen doorgeven, zegt Frederik Schutte van het transparantieregister. 'Als een commercieel bedrijf bijeenkomsten organiseert met geld van de industrie dan bepalen farmaceuten niet welke artsen dat bedrijf inhuurt. Er is dan geen rechtstreekse relatie.'

'Sluiproute'

De negen meest bekende bureaus ontvingen volgens gegevens van het register de afgelopen 3 jaar in totaal ruim 1,6 miljoen euro sponsorgeld van de farmaceutische industrie, waarmee ze onder meer artsen betalen voor spreekbeurten en nascholingen. Maar daarnaast ontvingen de bureaus ook nog geld van de farmaceutische industrie dat zij niet opgaven aan het zogeheten transparantieregister. Ook daarmee werden bijvoorbeeld nascholingen georganiseerd, maar die hoeven volgens de huidige regels niet gemeld te worden als het bureau zelf de inhoud en spreker van een cursus bepaalt.

Huisarts Hans van der Linde, die de farmaceutische industrie al jaren kritisch volgt, zegt dat sprake is van 'een sluiproute', die tot leven is gekomen na de instelling van het register. 'Artsen willen hun naam daar liever niet in hebben staan. Ze krijgen het industriegeld voor hun hulp bij marketing nu via reclamebureaus. En die hebben zich weer zich niet verplicht tot melding aan het register.' De betalingen van de farmaceutische industrie aan commerciële nascholingsbureaus zijn de afgelopen jaren fors toegenomen. De bureaus laten weten dat zij zonder sponsorgeld van de industrie de cursussen onmogelijk kunnen aanbieden. 'Dat farmaceuten beweren dat ze geen invloed uitoefenen is onzin', zegt Van der Linde. 'Wie betaalt bepaalt. Nascholing is een geweldig effectief marketinginstrument.'

De verborgen betalingen van farmaceuten

Via een sluiproute gaat veel meer geld van de farmaceutische industrie naar artsen en medisch specialisten dan in het transparantieregister staat vermeld. Een netwerk van commerciële bureaus vormt daarbij de spil, blijkt uit Volkskrant-onderzoek. (+)

Grijs gebied

Farmaceuten erkennen dat sprake is van een grijs gebied. Vier bedrijven kondigen na vragen van de Volkskrant aan dat ze de betalingen aan artsen alsnog gaan registreren. Abbvie en Sanofi doen dat met terugwerkende kracht, door de vergoedingen die bureaus vorig jaar aan artsen hebben overgemaakt openbaar te maken. Galderma verandert nog dit jaar het beleid door alle betalingen aan artsen via een commercieel bureau aan het register door te geven. Novartis gaat overeenkomsten sluiten met de artsen die spreken op bijeenkomsten waar het bedrijf de enige sponsor is.

Koepelorganisatie Nefarma laat weten met het register te gaan overleggen over betalingen die niet worden opgenomen. Ook artsen en ziekenhuizen worden daarbij betrokken, aldus een woordvoerster. 'We willen niet de schijn wekken dat we een omweg zoeken. Misschien zijn aanvullende regels nodig en moeten we betalingen aan artsen gewoon altijd melden.'

Beeld ANP Xtra
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.