Experiment: in de huid van een paspop kruipen

Uittreding uit het lichaam kan met een eenvoudige manipulatie worden opgeroepen. Zweedse hersenonderzoekers gaven proefpersonen het gevoel in een ander lichaam te zitten.

Het spectaculaire experiment, dat beschreven staat in het donderdag uitgekomen vakblad Plos ONE, bouwt voort op de rubberen hand-illusie: leg een rubberhand op tafel en vraag de proefpersoon zijn hand onder het tafelblad te leggen. Streel vervolgens tegelijkertijd en op precies dezelfde manier de hand onder tafel en de rubberhand. De hersenen registreren dat de tast en de zichtbare streling precies overeenkomen. Dit roept de illusie op dat de rubber hand van de proefpersoon is.

Dezelfde truc blijkt met wat meer techniek ook te werken met een heel lichaam, door twee camera’s op ooghoogte te plaatsen in een paspop. Als de beelden worden aangesloten op een bril met ingebouwde beeldschermen van de proefpersoon, ziet hij de wereld door de ‘ogen’ van de paspop.

Wanneer de proefpersoon nu naar beneden kijkt en ziet dat de buik van de paspop wordt gestreeld en hij tegelijkertijd ervaart dat zijn eigen buik wordt beroerd, ontstaat de illusie dat de persoon in het lichaam van de paspop zit. Als vervolgens een mes wordt gestoken in de buik van de pop, levert dit een schrikreactie op. Het zweet breekt de proefpersoon uit.

Dezelfde illusie werkt ook bij een levend persoon met camera’s op zijn hoofd. De proefpersoon kan zichzelf de hand schudden en zijn eigen arm zien, zonder dat de illusie dat hij in een ander lichaam zit wordt doorbroken. Als er met het mes richting de arm van het aangenomen lichaam wordt gestoken, levert dit een sterkere reactie op dan wanneer het mes naar de eigen arm gaat.

De illusie toont volgens de onderzoekers aan dat de beleving van ons lichaam grotendeels is gebaseerd op het feit dat we de wereld altijd vanuit het perspectief van onze eigen ogen zien. Het brein is hier zo mee vertrouwd dat het zich eenvoudig in de luren laat leggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden