Europese satellieten onderzoeken magnetische krachtcentrales

Met röntgen- en gammagegevens van de Europese satellieten XMM-Newton en Integral zijn voor het eerst de fysische processen onderzocht die ervoor ...

Met röntgen- en gammagegevens van de Europese satellieten XMM-Newton en Integral zijn voor het eerst de fysische processen onderzocht die ervoor zorgen dat magnetars, een bepaald type neutronensterren, röntgenstraling uitzenden. Neutronensterren zijn de uiterst compacte restanten van zware sterren. Ze bevatten meer massa dan onze zon, maar zijn desondanks niet groter dan een kilometer of twintig. Maar neutronensterren zijn niet alleen heel compact, ze draaien ook snel om hun as en hebben een krachtig magnetisch veld. En bij de magnetars is dat magnetische veld nog eens een factor duizend sterker dan bij 'gewone' neutronensterren. Tot dusverre zijn slechts een stuk of vijftien magnetars ontdekt. Vermoed wordt dat zij van andere neutronensterren verschillen, doordat hun inwendige magnetische veld sterk genoeg is om de (metalen) korst van zo'n ster te vervormen. Net als een stroomkring die door een reusachtige batterij gevoed wordt, produceert zo'n vervorming wolken van elektronen die rond de ster gaan stromen. Bij de interactie tussen deze stromen en de straling van het steroppervlak komt röntgenstraling vrij. Tot zover de theorie, die moeilijk toetsbaar was, omdat er in laboratoria op aarde niet zulke sterke magnetische velden kunnen worden gerealiseerd. Daarom hebben onderzoekers onder leiding van Nanda Rea van de Universiteit van Amsterdam met XMM-Newton en Integral gezocht naar dichte wolken van elektronen rond magnetars. En die hebben ze gevonden. Daarmee is voor het eerst een sterke aanwijzing gevonden dat het geschetste magnetarmodel klopt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden