Europese roofdieren rukken op door leegloop platteland

Het gaat goed met de grote roofdieren in Europa. Bijna alle landen van (continentaal) Europa hebben tegenwoordig bloeiende populaties van minstens één grote carnivoor. Verspreidingsgebieden en aantallen van bruine beer, grijze wolf, Euraziatische lynx en veelvraat nemen toe dankzij bescherming en de leegloop van het platteland.

Een Europese wolf in een wildpark in Duitsland. Beeld ap

Dat blijkt uit een studie in Science, het uitgebreidste onderzoek naar grote carnivoren ooit gedaan. 'We laten zien dat roofdieren en mensen heel goed naast elkaar kunnen leven', zegt hoofdauteur Guillaume Chapron van de Zweedse Universiteit van Landbouwwetenschappen in Riddarhyttan. De uitkomsten zijn opmerkelijk, omdat het beschermen van grote roofdieren zo moeilijk is. Ze zijn vanouds fel bestreden als vijanden van mens en vee, komen alleen in kleine aantallen voor en hebben veel leefgebied nodig. Het debat onder ecologen was daarom altijd of er in Europa genoeg ruimte voor levensvatbare populaties is.

Volgens de studie leven tegenwoordig in continentaal Europa (minus Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne) ongeveer 17.000 bruine beren, 12.000 wolven, 9.000 lynxen en 1.250 veelvraten, in leefgebieden die samen eenderde van Europa beslaan. De meeste populaties zijn stabiel of groeiende. De hotspots zijn Zuid-Oost Europa, de Baltische staten en Noord-Scandinavië, het enige gebied waar de carnivoren allevier voorkomen. Alle landen (minus Denemarken en de Benelux) hebben minstens één soort. Maar er leven al enkele wolven in Denemarken en ze rukken op naar Nederland.

De redenen van het succes

De resultaten tonen het succes aan van de Europese beschermingsaanpak van 'coëxistentie' van mens en roofdier, tegenover de Amerikaanse aanpak, waar ze strikt gescheiden worden. Chapron: 'In de VS denken ze dat roofdieren alleen kunnen overleven in natuurparken of in onbewoonde en afgelegen wildernisgebieden. Maar in Europa komen tweemaal zoveel wolven voor in een gebied dat half zo klein is en waar tweemaal zoveel mensen wonen.'

Volgens de studie zijn er twee belangrijke redenen voor het succes. Allereerst het bestaan van Europese natuurbeschermingsmaatregelen, zoals de Habitatrichtlijn. Daarnaast de ontwikkelingen in grote delen van het Europese platteland, waar door leegloop, landverlating en 'rewilding' (het laten verwilderen van overtollige landbouwgebieden) meer ruimte komt voor wilde fauna en dus roofdieren. Die blijken ook te gedijen in gefragmenteerde landschappen en zelfs nabij steden.

Dit kan tot conflicten leiden, waarschuwt Chapron. 'Coëxistentie van mens en roofdier betekent niet pais en vree. Het leidt steevast tot conflicten over landgebruik en schade. Die conflicten krijg je waar roofdieren terugkeren, niet waar ze altijd zijn geweest. Mensen hebben verleerd met roofdieren om te gaan. Het zal tijd kosten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.