Europese landing op Mars allerminst van succes verzekerd

Vanmiddag weten we of Europa ook een gelukte marslanding kan bijschrijven. De poging is vooral een oefening voor 2020.

De landing van Schiaparelli is vooral een generale repetitie voor als ruimtevaartorganisatie ESA in 2020 'echt' wil gaan landen op Mars.Beeld epa

Een plofje in het zand moet vanmiddag de Europese eer redden. Precies om 16.48 uur maakt lander Schiaparelli een zachte landing op Mars. Als alles volgens plan verloopt, is het de eerste keer dat Europa met succes neerstrijkt op de rode planeet.

Succes is allerminst verzekerd: Mars ligt bezaaid met gefnuikte ambities en verwrongen wrakstukken. Een eerdere Europese poging met de Beagle 2 faalde. Ondanks vele pogingen is het tot nu toe alleen NASA gelukt (of de 20 seconden die een Russische lander het in 1971 uithield, moeten ook meegeteld) en dan nog maar zeven keer. Vanmiddag hoopt Europa zich in het rijtje te voegen.

Waarom is landen op Mars zo lastig?

Door het nagenoeg ontbreken van een atmosfeer (die van Mars is vergelijkbaar met de aardse atmosfeer op 60 kilometer hoogte) kunnen aanstormende ruimteschepen beperkt afremmen. Het eerste stukje lukt nog wel. Met de hulp van een hitteschild vertraagt de lander van 21 duizend tot 1.700 kilometer per uur. Vervolgens komt eerst een kleine en dan een reusachtige parachute naar buiten die het vaartuig verder vertragen. Maar doordat de 'dampkring' zo dun is, blijft de valsnelheid te hoog voor een veilige landing. Daarom nemen stuwraketten met hydrazine vanaf 1,2 kilometer hoogte het laatste deel van de remweg voor hun rekening. Als Schiaparelli 2 meter boven de grond hangt, gaan ze uit en ploft het gevaarte in het zand. De landing duurt 6 minuten; 10 minuten na het neerkomen, bereikt het signaal de aarde of het is gelukt.

Dit zijn de opvallendste foto's van Mars' landschappen (+)

Ruim duizend verpletterende, nieuwe satellietopnamen van Mars maakte ruimtevaartorganisatie NASA vorige maand openbaar. De Volkskrant vroeg een panel van deskundigen - onder wie behalve planeetexperts ook een beeldend kunstenaar, een ecoloog en een landschapshistoricus - welke foto er wat hen betreft uitspringt. Opgeteld vormen hun indrukken niet alleen een schets van Mars; ze bieden vooral een inkijkje in de menselijke verwondering over de rode planeet.

En dan?

Niet zo veel eigenlijk. Want de landing van Schiaparelli is vooral een generale repetitie voor als ruimtevaartorganisatie ESA in 2020 'echt' wil gaan landen op Mars. In dat jaar wil Europa samen met Rusland een karretje op Mars zetten dat op zoek gaat naar sporen van leven. Schiaparelli, die oogt als een met aluminium bedekte fruitmand, is vooral bedoeld om de op aarde bedachte landingstechniek te testen. Er gaat wel wat wetenschappelijke apparatuur mee, maar door het ontbreken van zonnepanelen zal die het hooguit een paar dagen uitzingen op de batterijen aan boord. In wetenschappelijk opzicht zullen we vermoedelijk weinig van het vaartuig opsteken.

Een digitale voorstelling van de ExoMars Trace Gas Orbiter, die samen met Schiaparelli naar Mars vloog. De sonde zal in een baan om de planeet blijven.Beeld epa

De Exomarsmissie kost 1,3 miljard euro. Al dat geld voor slechts een oefening?

Nee hoor. Tegelijk met Schiaparelli komt vandaag een sonde in een baan om de planeet die ook al gaat speuren naar levenstekenen in de atmosfeer. Deze Trace Gas Orbiter, die samen met de lander in maart richting Mars is gevlogen, heeft gevoelige spectrometers aan boord waarmee die niet alleen zeer geringe hoeveelheden methaan kan detecteren, maar ook de oorsprong ervan kan vastleggen.

Waarom methaan?

Methaan is een aanwijzing voor leven. Bacteriën die mogelijk diep verscholen liggen in de marsbodem, zouden het kunnen produceren. Als zulke bacteriewindjes worden aangetoond, is bewezen dat er leven is op mars. Dan is een van de grootste vragen rond de planeet beantwoord.

Er is toch al methaan gevonden?

Ja, in kleine hoeveelheden. Maar het kan ook zijn dat dit methaan een geologische oorsprong heeft. Het gas kan ontstaan uit het mineraal olivijn als dat wordt blootgesteld aan water en kooldioxide. Al deze elementen zijn aanwezig op mars.

Waarom dan nog een missie?

De verkenner die in 2020 naar Mars gaat, kan tot 1,5 meter diep boringen verrichten en daar onderzoek doen. Hij kan er mogelijk sporen vinden van leven uit een ver verleden.

Op bezoek bij Opportunity

Schiaparelli landt vlak bij Opportunity, de onverwoestbare Amerikaanse rover die al sinds 2004 over Mars scharrelt. Opportunity rijdt op dit moment bij de krater Endeavour, enkele kilometers verwijderd van de beoogde landingsplaats van de Europese bezoeker. De kans op een ontmoeting is uitgesloten, omdat Opportunity er jaren over zou doen om de 40 kilometer naar de Europese bezoeker te overbruggen. Tegen de tijd dat hij zou aankomen, is de nieuwkomer bovendien allang overleden omdat zijn batterijen dan zijn uitgeput.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden