de week in wetenschap wintertijd en zomertijd

Europese landen die met z’n allen moeten beslissen voor welke tijd ze kiezen: de Brexit is er niks bij

Beeld Getty Images/iStockphoto

De wintertijd gaat in, misschien wel voor de laatste keer. Vorig jaar rond deze tijd  dit weekend gaat de klok een uur terug –  begonnen tal van artikelen met een zin van deze strekking. Niet zonder reden, want de Europese Commissie kondigde aan dat het na 2019 gedaan moest zijn met het gedraai aan de klok. Het beoogde voordeel waarvoor de zomertijd ooit werd ingevoerd – energiebesparing op lange, lichte zomeravonden – bleek tegen te vallen, onder meer door de opmars van apparaten zoals vaatwassers en computers die ook stroom vragen als het buiten nog licht is. Terwijl er wel nadelen zijn aan het verzetten van de klok, zoals jonge kinderen die nóg vroeger naast je bed staan te stuiteren of nóg later de trap afkomen met de woorden ‘ik kan niet slapen’.

Hup landen, oordeelde de Europese Commissie, allemaal zelf je tijd kiezen, maar met dat jaarlijkse gedraai is het klaar. Makkelijker gezegd dan gedaan, want nu zitten al die landen met een besluitvormingsproces waarbij de Brexit ineens een eitje lijkt. Zo hebben binnen elk land allerlei partijen hun eigen belangen en voorkeuren. Kies voor zomertijd, zeggen de verkeersdeskundigen hier, want dan is het in de gevaarlijke avondspits wat langer licht in de winter. Mijn hemel nee, zeggen onze slaapdeskundigen, kies voor wintertijd, want anders wordt het hartje winter pas om kwart voor tien ’s ochtends licht. En dan zijn er nog de handelsbelangen: vooral in de pas blijven lopen met Duitsland, klinkt het dan.

14 en 15 november organiseren wetenschappers Het Nationale Slaapcongres, waarbij internationale slaaponderzoekers zich onder meer zullen buigen over het zomer-/wintertijdvraagstuk. De Amsterdamse hoogleraar Ysbrand van der Werf maakte samen met collega’s alvast een inventarisatie van hoe de vlag er voor staat in een aantal landen. Zo hebben Duitse slaapwetenschappers een sterke voorkeur voor een tijd die één uur voor loopt op wat Nederlandse slaapwetenschappers de ideale  tijd voor ons land vinden. Dat wordt dus uit de pas lopen met onze oosterburen, of één van beiden kiest een suboptimale tijd voor het eigen bioritme.

Nóg een mogelijkheid, onlangs geopperd door weerbureau Weeronline: de klok in Nederland een half uur verzetten, tussen de zomer- en wintertijd in, zodat je als een soort automobilist met vierseizoenenbanden door het jaar dendert, zonder al te grote nadelen, maar ook zonder al te grote voordelen. En dan heb ik het nog niet eens gehad over de Britten, die het vanzelfsprekend allemaal op hun eigen manier willen doen. (Conservatieve Britse politici maakten Brusselse bestuurders in The Guardian al uit voor ‘time lords’, die zich nu zelfs met de klok op het Britse eiland zouden willen bemoeien.)

Het Europees Parlement ondertussen oordeelde onlangs dat landen niet al dit jaar de knoop hoeven door te hakken. De keuze is uitgesteld tot 2021. Ik durf er een klokje om te verwedden dat er nog een keer uitstel gaat komen. En nog eens, en nog eens, net zolang tot iedereen denkt ‘dat gedraai aan die klok is zo gek nog niet’.

Meer over de discussie over permanente zomer- of wintertijd:

Wie wint de strijd: #teamwintertijd of #teamzomertijd? Peilingen schatten beide groepen ongeveer even groot. ‘Je zou onze uitkomst nog het beste als volgt kunnen samenvatten: het volk weet het ook niet. Kabinet, succes!’

Als we af willen van zomer- en wintertijd zullen we moeten kiezen. Maar wat is dan de beste keuze? Het antwoord is niet zo simpel en eenduidig. De mens, de dieren, het verkeer, het energieverbruik; ieder ‘zijn eigen’ beste keuze.

Een andere oplossing? Publicist Adriaan Slooff pleit voor één mondiale tijdzone, dat brengt ook nog eens economische voordelen met zich mee.

Ook Weeronline kwam met een idee: verzet de klok een half uur in plaats van de zomer- en wintertijd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden