Europa volgt met argusogen Belgisch proces tegen Facebook

In heel Europa kijken privacywaakhonden donderdag naar België, waar de eerste rechtszaak van een overheidsinstantie tegen de sociale netwerksite Facebook begint. De Belgische Privacycommissie wil de Amerikaanse internetgigant via de rechter dwingen zich aan de nationale privacyregels te houden, een primeur die in heel Europa gevolgen kan hebben.

Mark Zuckerberg tijdens een presentatie Beeld afp

Tal van nationale privacywaakhonden, waaronder ook het Nederlandse College Bescherming Persoonsgegevens (CBP), gingen begin dit jaar in het verweer toen Facebook zonder enige inspraak de gebruiksvoorwaarden veranderde. De sociale netwerksite deelde mee dat het persoonsgegevens zou gebruiken om gerichte advertenties te verkopen. Wie op Facebook bleef, die ging akkoord.

De oprichter van Facebook, Mark Zuckerberg. Beeld reuters

In tal van Europese landen werd Facebook op het matje geroepen. Zo dwong de Nederlandse CBP het sociale medianetwerk uit Californië vorige maand tot openheid over zijn werkwijze, door met een fikse dwangsom te dreigen. De Belgische Privacycommissie kan geen dwangsommen opleggen, en neemt zijn toevlucht tot een kort geding. Facebook riskeert een boete van 600.000 euro.

Onderzoek

Uit een onderzoek dat de Privacycommissie liet uitvoeren, blijkt dat Facebook de Belgische privacyregels op flagrante wijze schendt. Facebookgebruikers worden, zelfs als ze afgemeld zijn of hun profiel gedeactiveerd hebben, gevolgd op elke website met een 'sociale plug-in'. Op elke website met bijvoorbeeld een 'vind ik leuk'-knop, wordt hun surfgedrag aan Facebook doorgespeeld.

Nog opmerkelijker is dat Facebook ook het internetverkeer van niet-gebruikers volgt. Iedere surfer die ooit per ongeluk op een Facebookpagina belandde, krijgt ongevraagd een cookie (een klein bestand) op zijn computer, waarmee zijn internetverkeer kan worden gevolgd. Zelfs surfers die expliciet aangeven dat ze dit niet willen, blijven nog twee jaar bij Facebook in het vizier.

Ontoelaatbaar

'Het gedrag van Facebook is ontoelaatbaar', zegt Willem Debeuckelaere, voorzitter van de Privacycommissie. 'Het verwerken van gegevens van surfers die géén Facebook-lid zijn, is zo frappant dat Facebook dit onmiddellijk moet stoppen.'

In eerste instantie zei Facebook dat het volgen van niet-gebruikers het gevolg was van een foutje - 'een bug' - dat snel zou worden rechtgezet. Volgens de Privacycommissie zijn er geen bewijzen dat dit al is gebeurd. De internetgigant vindt vooral dat het niet gebonden is aan de Belgische privacyregels, maar aan de veel laksere Ierse wetgeving, omdat de Europese hoofdzetel in Dublin ligt.

Die jurisdictiekwestie wordt een belangrijke vraag tijdens het proces in Brussel, en het antwoord is relevant voor alle Europese landen die met Facebook worstelen. De privacywaakhonden van Nederland, Duitsland, Frankrijk en Spanje hebben in januari met België afgesproken om regelmatig bijeen te komen en de resultaten van alle nationale acties op elkaar af te stemmen.

'Theatrale actie'

Facebook noemt de rechtszaak 'een theatrale actie', omdat het bedrijf naar eigen zeggen verder met de Privacycommissie wilde praten. Maar volgens voorzitter Willem Debeuckelaere waren die gesprekken een maat voor niets. 'Facebook speelt met onze voeten. Ze winnen tijd en schuiven alles maar door.'

Op Europees niveau wordt ondertussen aan overkoepelende wetgeving gewerkt, zodat wereldspelers als Facebook of Google zich in Europa niet langer achter de laksere regels van een land als Ierland kunnen verschuilen. Ook staat er een Europese privacywaakhond in de pijplijn, die monsterboetes moet kunnen uitdelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden