ColumnJasper van Kuijk

Europa suste zichzelf in slaap met verhaaltjes over wat Chinezen niet zouden kunnen

Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door innovatie-expert (en cabaretier) Jasper van Kuijk. Deze week: de waarde van design.

In de handelsgesprekken tussen de EU en China is een van de heikele punten dat het voor Europese bedrijven nog altijd veel moeilijker is om zich op de Chinese markt te begeven dan andersom. Maar het is de vraag hoeveel Europese bedrijven überhaupt nog een kans maken als China z’n markt open zou stellen.

Wie de afgelopen decennia heeft gevolgd hoe productie en productontwikkeling steeds meer richting Azië werd verplaatst, is getrakteerd op een enorme parade van onderschatting en naïviteit aan Europese zijde.

Toen de eerste bedrijven begonnen te produceren in Azië, zeiden we: ‘Dit is alleen voor simpele massaproductie. Echt hoor, je moet ze álles uitleggen. Complexere producten maken kunnen ze niet, dat blijft gewoon in Europa.’

Maar Aziatische bedrijven leerden. En na verloop van tijd bleken ook Chinese bedrijven prima complexere producten te kunnen produceren. Dus: ‘Oh, nou ja, dat is oké, want de marge zit nog steeds bij ons en bovendien, technologische ontwikkeling kunnen ze niet.’

Tot een Chinees overheidsprogramma begin deze eeuw leidde tot een onwaarschijnlijke stijging van het aantal ingenieurs. En verrek, toen bleken ze in China ook prima de technologische ontwikkeling van een product te kunnen doen. Vervolgens gingen halve R&D-afdelingen naar China en gingen Chinese bedrijven zelf producten en technologie ontwikkelen.

Dus werd ons verhaal: ‘Oké, maar goed ontwerpen, dát gaan ze niet kunnen. Creativiteit en kritische vragen stellen zit ingebakken in onze cultuur. Chinese ontwerpstudenten leren alleen maar kopiëren, dan kun je niet verwachten dat je topontwerpers krijgt. Kijk maar naar die Chinese autofabrikanten, allemaal Europees design. En ontwerpen voor de westerse markt, dat gaat Chinezen al helemaal nooit lukken.’

Ook dit verhaaltje zal straks achterhaald zijn. Sterker nog, dat ís het al bijna, want de Chinese overheid heeft de waarde van design opgemerkt. En dus zijn China’s ontwerpopleidingen, die eerder vrij traditionele kunst- of ingenieursopleidingen waren, omgevormd tot opleidingen waar ontwerpen echt de kern is. Waar studenten niet alleen producten ontwerpen, maar ook interfaces, diensten en hele systemen.

Van die ontwikkeling gaat China de komende jaren profiteren. En omdat Chinese ontwerpers zijn ingebed in een enorm, geavanceerd ecosysteem van technologie- en productiebedrijven, hebben ze een grote voorsprong op hun Europese collega’s. In Europa dachten we zelfgenoegzaam dat je productie en zelfs engineering prima kon uitbesteden, zolang ‘wij’ de ontwerpers en de merken hadden. Maar productie, technologische ontwikkeling en ontwerpen zijn geen losstaande activiteiten, het is een ecosysteem. En natúúrlijk kunnen ze in China ook leren ontwerpen en merken ontwikkelen. Net als eerder in Taiwan, Zuid-Korea en Japan.

In plaats van onszelf illusies te maken over wat anderen allemaal niet zouden kunnen, zouden we in Europa moeten werken aan het herstel van een eigen ecosysteem van ontwerpen, ontwikkeling en productie. Anders heb je straks weinig aan die eventuele open Chinese markt.

Jasper van Kuijk op Twitter: @jaspervankuijk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden