EU wil dat onderzoekers gegevens meer gaan delen in eigen datacloud

Europa gaat een eigen datacloud bouwen waarin wetenschappers veel gemakkelijker dan nu in elkaars gegevens kunnen grasduinen. Dat heeft EU-commissaris van research en innovatie Carlos Moedas aangekondigd op een EU-conferentie in Amsterdam. Het systeem moet voor het jaar 2020 in de lucht zijn, aldus Moedas. Voor die tijd komen er al pilotstudies in vakgebieden die nu nog niet veel ophebben met datadeling, of geen middelen hebben.

EU-commissaris van research en innovatie Carlos Moedas Beeld anp

In de Open Science Cloud moet het gemakkelijker worden om data te delen tussen onderzoekers onderling en die te combineren. Het systeem wordt ook publiek toegankelijk. Nu is de omgang met onderzoeksgegevens, vaak met publiek geld vergaard, veel te versnipperd, aldus Moedas. Ook zijn er technische obstakels en soms problemen met copyrights.

Volgens de EU-commissaris is openheid over onderzoeksgegevens echter cruciaal voor een sterke wetenschap. 'De technieken om data te combineren en doorzoeken maken een revolutie door, maar de data zelf zijn vaak ontoegankelijk door gebrek aan infrastructuur. Die moeten we nu gaan bieden.' Hoe de Open Sciende Cloud wordt gefinancierd, is nog niet bekend. Voor pilots is er geld uit het researchtprogramma Horizon 2020.

Volgens Moedas hoeft het systeem niet per se Europees te worden, maar zou dat wel ideaal zijn. 'Europa zou het systeem moeten ontwikkelen waarin de hele wereld wel wil werken, Europees of niet.' Hij ziet open data-deling als een stimulans voor een sterke wetenschap. Concurrentiegevoeligheid ontstaat pas daarna, bij toepassing van inzichten uit het onderzoek, benadrukt Moedas.

Open omgang met kennis

Op de conferentie in Amsterdam spraken EU-lidstaten over een meer open omgang met kennis, een speerpunt van het Nederlandse voorzitterschap van de EU, dit halfjaar.

Moedas roemde de Nederlandse inspanningen op het gebied van open access van wetenschappelijke literatuur, waar tijdschriften gratis te lezen zijn en niet abonnees maar auteurs voor de uitgave betalen. 'Nederland laat zien dat uitgevers en wetenschappers op dit vlak niet elkaars tegenstanders zijn. Iedereen wil open access, de kunst is om er het goede businessmodel bij te vinden.' Universiteiten en uitgevers, met name Elsevier, onderhandelden hard en langdurig over open access, maar sloten daarover eind vorig jaar een deal.

Moedas zei wel dat er haast geboden is. Het recente Sci-Hub initiatief waarbij een illegale website met geleende wachtwoorden miljoenen artikelen uit betaalde tijdschriften vrijgaf, noemt hij piraterij. 'Maar het geeft aan hoezeer de tijden zijn veranderd. Kijk naar de muziekindustrie: wie platen blijft verkopen, verliest. Het zoeken is naar de Spotify van de wetenschap.'

Staatssecretaris Sander Dekker van onderwijs zegt in mei met een Europese roadmap voor open wetenschap te komen. 'Het komt nu aan op concrete stappen, er is genoeg gepraat en eigenlijk is iedereen voor', zegt hij.

Ondermeer op het gebied van beoordeling van wetenschappers en projecten moeten er stappen worden gezet. Nu gelden publicaties in niet-open toptijdschriften als Science en Nature nog als cruciale aanbevelingen. 'Universiteiten en financiers moeten verder durven kijken', aldus Dekker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.