Column Ionica ziet een getal

Er is spectaculair veel gebeurd in biologie sinds ik twintig jaar geleden eindexamen deed

De getallen vlogen afgelopen maandag door de zaal tijdens de première van Lieven Scheires theatercollege Live in Nerdland: DNA. Zo is er bijvoorbeeld zo’n 725 megabyte nodig om de genetische code van één mens op te slaan – dat past op een cd. Het ging ook over hoeveel muntjes je krijgt als elk eiwit in je lichaam verandert in een euro en hoe belachelijk lang je dna is als je het uitrolt.

Nog indrukwekkender dan al die getallen was Scheires schets van wat we allemaal kunnen met de informatie uit dat dna – nu en in de nabije toekomst. Zijn college liet me beseffen dat er spectaculair veel is gebeurd in de biologie sinds ik twintig jaar geleden eindexamen deed in dat vak.

Sommige bèta’s kijken een beetje neer op biologie. De onder nerds legendarische internetstrip XKCD tekende eens de impliciete rangorde tussen vakgebieden. Sociologie staat daarin onderaan. De psychologen daarboven meesmuilen dat sociologie domweg toegepaste psychologie is. Vervolgens komen biologen die schamperen dat psychologie slechts toegepaste biologie is, gevolgd door scheikundigen die sneren dat biologie toegepaste scheikunde is. Natuurkundigen concluderen tevreden dat zij aan de top staan, want scheikunde is alleen maar toegepaste natuurkunde. Helaas voor hen staan een eind verderop wiskundigen die vriendelijk roepen dat ze de rest in de verte helemaal niet hadden gezien.

Dit is een grap, maar zo’n rangorde wordt door veel mensen wel degelijk gevoeld. Laatst hoorde ik nota bene een bioloog zeggen dat hij wel snapte dat ambitieuze studenten liever natuurkunde studeerden. Daarom is het opmerkelijk dat natuurkundige Lieven Scheire nu met een theatercollege komt waarin hij bepleit dat biologie hét vakgebied is waar het gebeurt.

Scheire legt uit dat zijn beeld veranderde toen hij als Vlaanderens bekendste wetenschapspopularisator steeds breder over wetenschap ging lezen. Een deel van zijn baan is wilfen: net zo lang op internet doorklikken van het ene interessante verhaal via een TED-lezing naar een obscure Wikipedia-pagina tot je je afvraagt: What was I Looking For? En al wilfend concludeerde Scheire dat het nergens spannender is dan in de genetica, waar elke week iets opwindends gebeurt.

Live in Nerdland: DNA laat zien wat er nu al kan en wat er de komende jaren aan zit te komen. Ergens beschrijft Scheire een futuristisch klinkende techniek en kondigt aan dat we al precies weten wanneer dit zal kunnen. In 2013 – we doen het allang. Veel van wat hij beschrijft is geen toekomstmuziek. Onze yoghurt is genetisch gemodificeerd, er bestaat een lichtgevende kat die resistent is tegen kattenaids en er zijn klinieken waar je de kleur ogen en het geslacht van je toekomstige kind kunt uitkiezen (en korting krijgt als je zowel oogkleur als geslacht bestelt). De techniek gaat harder dan we kunnen bijhouden met wetten en regels.

Scheire stelt zijn publiek tijdens zijn college een hoop lastige vragen: wie wil zijn complete dna in kaart laten brengen? Mag je huisarts jouw dna hebben? En de politie? En de overheid? De zaal mag stemmen. Er zijn geen goede of foute antwoorden, maar Scheire waarschuwt dat we nog hooguit vijf jaar hebben voor we een serieus antwoord zullen moeten geven op deze vragen.

Biologie is op dit moment misschien het spannendste vakgebied, maar wat we heel hard nodig hebben zijn psychologen, filosofen, ethici en andere denkers aan de onderkant van de fictieve rangorde van vakgebieden – want we moeten razendsnel aan de slag met dit soort vragen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.