nieuws maanlanding

En toen was er leven op de maan: China laat katoenplantje ontkiemen

Voor het eerst groeit een aardse levensvorm in een laboratorium op een ander hemellichaam. Aan boord van de Chinese Chang’e 4 maanlander is een katoenplantje ontkiemd. Het resultaat vormt een symbolische eerste stap richting permanente maanbewoning. 

Het pas ontkiemde katoenplantje op de maan. Beeld EPA

‘Een mijlpaal’, zo omschrijft ecoloog Wieger Wamelink van de Universiteit Wageningen het Chinese resultaat. ‘Er groeit nu een levend wezen op een ander hemellichaam. Dit staat straks in de geschiedenisboeken.’

Volgens Wamelink, die zelf onderzoek doet naar hoe je planten kunt laten groeien op maan- en Mars-grond, is vooral de symbolische waarde van het resultaat groot. ‘Je kunt betogen dat de Chinezen nu de maan hebben gekoloniseerd. Niet met mensen, maar met planten.’

Ook wetenschappelijk is de eerste maanplant belangrijk. Omdat de zwaartekracht op de maan lager is dan op aarde, wist niemand zeker of planten daar konden groeien. ‘Je kunt die omstandigheden op aarde niet simuleren. Dat het lukt is niet verrassend, maar je moet het wel even doen’, zegt Wamelink. Eerder lieten biologen al planten groeien op het internationaal ruimtestation ISS, een omgeving zonder zwaartekracht.

‘We zijn er nog niet’

De katoenplant groeit niet direct op maangrond. De zaadjes zijn vervoerd in een 18 centimeter grote, luchtdichte cilinder met potgrond en zaadjes van verschillende planten. De zaadjes kregen na landing op de maan water toegediend en werden beschenen met een LED-lamp.

Naast katoen zaten in de cilinder ook zaadjes van aardappels, koolzaad en van Arabidopsis, een veelgebruikte plant bij wetenschappelijk onderzoek. Die laatste zijn nog niet uitgekomen. ‘Dat laat zien dat we er zeker nog niet zijn’, zegt Wamelink. ‘Arabidopsis ontkiemt normaal heel gemakkelijk. Ik had verwacht dat die ook zou uitkomen.’  Onderzoekersleider Liu Hanlong vertelde tegen de South China Morning Post dat ondertussen ook de aardappelen en het koolzaad zijn ontkiemd. 

Opvallend: naast planten zitten in de cilinder ook eitjes van fruitvliegjes en gist. Wellicht dat de Chinezen binnenkort dus ook het nieuws bekend maken van de eerste diersoort die op de maan is gegroeid.

Wamelink hoopt dat de Chinezen de resultaten van hun onderzoek openbaar zullen publiceren in een vakblad. ‘De informatievoorziening is tot nog toe karig’, zegt Wamelink. Dinsdag bracht de Chinese Chongqing universiteit een foto naar buiten van het ontkiemde katoenplantje. Het Chinese staatspersagentschap Xinhua News bevestigde het nieuws later.

Maanbasis

‘Ik moet de resultaten nu inschatten op basis van alleen de foto’, zegt Wamelink. ‘Ik geloof heus dat hun beweringen kloppen, maar eigenlijk zijn foto’s nog geen wetenschappelijk bewijs.’

Wie het huidige experiment straks zodanig wil opschalen dat astronauten op de maan in hun eigen onderhoud kunnen voorzien, moet nog wel wat horden nemen. Eén probleem is dat je in zo’n geval vruchtbare grond vanaf aarde moet meenemen. ‘Om genoeg voedsel te verbouwen heb je flink wat vierkante meters nodig’, zegt Wamelink. Zelf doet hij daarom onderzoek naar de mogelijkheid om planten direct op maangrond te laten groeien. Op die manier zou je geen grond hoeven mee te nemen.

Volgens Wamelink vormt dit resultaat een eerste stap naar een permanente Chinese maanbasis. Zo’n basis kan dienen als onderzoeksstation om meer over de maan te leren, maar ook als tussenstation voor toekomstige missies naar Mars. ‘De kans is groot dat de eerste echte maanbewoner straks een Chinees is.’

Een controle-experiment op aarde laat zien hoe de groei van de planten verder kan verlopen. ‘Over een paar dagen ziet het er in het experiment op de maan waarschijnlijk net zo uit’, zegt ecoloog Wieger Wamelink. Beeld AFP

Is dit stukje maan nu van China?

Het eerste plantje op de maan heeft voorlopig nog geen officiële gevolgen voor het internationale ruimterecht. Dat zegt Will Bashor, een Amerikaanse historicus die promoveerde op wetgeving over de maan. Volgens het officiële maanverdrag van de Verenigde Naties heeft zelfs een door mensen bemande maankolonie geen gevolgen voor eigendomsrechten. Bashor: ‘Alles dat op de maan gebeurt of geproduceerd wordt, behoort officieel toe aan de gehele mensheid.’

Chinese satelliet neemt aardappelen en bloemen mee naar ‘donkere kant’ van de maan. Vier vragen over de Chinese terugkeer naar de maan.

Wat hoor je als je op Mars staat? Dankzij de nieuwe marsverkenner InSight kunnen we het voor het eerst horen. Maar, ontdekte Maarten Keulemans, er is iets geks aan de hand. InSight heeft namelijk helemaal geen microfoons...

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden