Column Ionica Smeets

Elke seconde, bam-bam-bam, ruim 15 duizend plastic bekertjes weggegooid

Drie studenten zagen tot hun verbijstering een week na Leidens Ontzet duizenden wegwerpbekers in het water liggen.

Terwijl de gebroken plasticvanger van Boyan Slat naar de haven werd ­gesleept voor reparaties, liep ik op een expositie van talloze plastic bekertjes die door studenten uit de Leidse grachten waren gevist. Een week na de jaarlijkse festiviteiten van Leidens Ontzet maakten Auke-Florian Hiemstra, Gabriël Olthof en Liselotte Rambonnet een kanotochtje. Je kunt in Leiden gratis kano’s gebruiken als je rommel die in het water drijft opruimt. De studenten ­kwamen tot hun verbijstering duizenden plastic wegwerpbekers tegen die bij Leidens Ontzet in het water waren beland. Ook al was er in de tussentijd schoongemaakt door gemeente, rederijen en vrijwilligers, de grachten lagen vol met plastic.

Op een stukje van achthonderd meter haalden ze duizend bekertjes uit het water. Die hebben ze één voor één op de foto gezet en nu plaatsen ze elke dag zo’n foto op Instagram onder de naam CanalCups – net zolang tot de gemeente besluit dat herbruikbare bekers voortaan verplicht zijn bij alle evenementen. Kleinere evenementen zijn al overgestapt op statiegeldbekers, maar juist bij de grote feesten belanden er duizenden wegwerpbekers in de grachten.

CanalCups exposeert tot en met dit weekend in de Leidse galerie Old School. Daar zijn naast veel plastic ook grote getallen te zien, bijvoorbeeld 500.000.000.000. Zoveel plastic wegwerpbekers worden er per jaar gebruikt. Dat zijn er 57 miljoen per uur. Elke seconde, bam-bam-bam, ruim 15 duizend plastic bekertjes weggegooid.

Met 7,7 miljard mensen op aarde zijn dit afgerond gemiddeld 65 bekertjes per persoon per jaar. Dat klinkt als veel, tot ik besef dat iemand die elke dag een wit plastic bekertje met koffie uit de automaat trekt, makkelijk honderden bekers per jaar haalt (en heel vieze koffie, maar dat is een ander verhaal). Daarbij vrees ik dat ik zelf misschien ook wel aardig in de buurt van die 65 wegwerpbekertjes per jaar kom, met picknicks, feestjes en achteloos bestelde drankjes tijdens Leidens Ontzet. Bekertjes waarvan er dus heel wat op de een of andere manier in de gracht belanden. En vanaf de grachten is het maar een klein stukje naar zee, waar ze onderdeel worden van de gigantische plasticsoep die Boyan Slat voorlopig tevergeefs probeert op te ruimen.

De expositie van CanalCups laat ook zien hoe bizar de gevolgen van die plasticsoep zijn. Op de grond is de omtrek van een potvis getekend met daarin uitgestald de hoeveelheid plastic die laatst in de maag van een aangespoeld exemplaar is gevonden. Flesjes, bekers, tasjes en talloze kleine voorwerpen: een lensdop, pennen, speelgoed en zo’n visvormig flesje waarin je sojasaus krijgt bij je sushi. Mijn 3-jarige dochter vroeg verbaasd waarom die vis zoveel plastic at. Ja, daar heeft een potvis dus vrij weinig over te zeggen.

De rest van de week zag ik ineens overal plastic en niet alleen in mijn eigen omgeving. Menno Bentveld liet in Ik, plastic zien hoe de wereld bijna stikt in wat eerst zo’n wondermateriaal leek en de NOS toonde beelden van rivieren vol plastic in Jakarta. Het opruimen van het plastic uit de oceaan lijkt een ware sisyfusarbeid – er komt een onophoudelijke nieuwe stroom bij.

Die Leidse wegwerpbekers zijn op het grote geheel misschien te verwaarlozen, maar wat zou het een goed idee zijn als we dit jaar in oktober bij Leidens Ontzet uit statiegeldbekers drinken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden