Elke potvisgroep heeft eigen dialect

De vergelijking met mensen dringt zich op: potvissen 'spreken' in een 'dialect' dat ze van elkaar overnemen. Het dialect speelt een belangrijke rol bij de sociale relaties tussen de dieren, ontdekte een internationaal onderzoeksteam dat het gedrag en de geluiden van potvissen in de omgeving van de Galapagoseilanden bestudeerde.

Twee potvissen; moeder en dochter Beeld Wikimedia / Gabriel Barathieu

Potvissen, de grootste van de walvissen die tanden hebben, communiceren met klikgeluiden. Ze leven in familiegroepen (pods), die elk een eigen repertoire van kliks gebruiken. Familiegroepen vormen samen grotere eenheden, de zogeheten clans. De dialecten die in de clans worden 'gesproken' lijken op elkaar.

Volgens de onderzoekers lijkt het overdragen van 'taal' aan de basis te staan van het complexe sociale systeem van potvissen. Clans ontstaan doordat dieren bij voorkeur geluiden overnemen van soortgenoten die zich net zo gedragen als zijzelf. Hoe meer zij hetzelfde gedrag vertonen, hoe meer specifieke geluiden ze delen.

De akoestische communicatie lijkt bij te dragen aan het behoud van de cohesie in de groep, de onderlinge banden te versterken en collectieve besluitvorming te bevorderen, stellen de onderzoekers. 'Belangrijke processen die worden toegeschreven aan de menselijke cultuur (...) creëren waarschijnlijk ook de sociale structuur die wij bij potvissen waarnemen', schrijven ze in hun studie die gisteren verscheen in Nature Communications.

Geluidsrepertoire

De wetenschappers baseren hun conclusies op computermodellen. Daarbij maakten ze gebruik van een enorme hoeveelheid data, die over een periode van achttien jaar werd verzameld in het oostelijk deel van de Stille Oceaan.

De studie heeft precies in kaart gebracht hoe dialecten verschillen tussen familiegroepen die elkaar regelmatig tegenkomen in hetzelfde gebied, zegt Mardik Leopold, onderzoeker bij kennisinstituut Imares. 'Je zou in zo'n situatie verwachten dat ze allemaal hetzelfde dialect spreken. Dat blijkt niet zo: verschillende groepen in hetzelfde gebied hebben een eigen geluidsrepertoire. De familiegroepen ontwikkelen hun eigen taal.'

Volgens Leopold, die niet bij de studie is betrokken, 'moet dit haast betekenen dat potvissen echt informatie uitwisselen. Ze babbelen er niet zomaar wat op los. Die specifieke geluiden moeten ook een speciale betekenis hebben. Je zou dit het begin van cultuur kunnen noemen, iets dat vaak verondersteld wordt voorbehouden te zijn aan de mens.'

Families

Potvissen, herkenbaar aan hun stompe kop, leiden een nomadisch bestaan. Daarin zijn hechte banden van belang voor overleving. Meestal blijven moeders, dochters en grootmoeders bij elkaar. Voordat de mannetjes volwassen zijn, worden ze uit de groep verbannen. Ze trekken naar de polen, totdat ze geslachtsrijp zijn en kunnen zorgen voor nageslacht. De vrouwtjes passen gewoonlijk op elkaars kroost als dat nodig is.

Een familiegroep bestaat meestal uit enkele van deze 'families' die samen rondtrekken en met elkaar verwant kunnen zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden