Elk kind met aids dat overleeft, is nieuwe ster bij Ubuntu

Port Elizabeth Duizenden Oranjefans zullen vanaf vandaag langs de boulevard in Port Elizabeth slenteren en zich vergapen aan het prachtige, als een tulband vormgegeven stadion aan de Nelson Mandela Bay....

De cijfers zijn ronduit schokkend. In de townships rond Port Elizabeth wonen tussen de 300 en 400 duizend mensen. ‘30 tot 40 procent van de bevolking is drager van het hiv-virus’, aldus Qondakele, medewerker van de Ubuntu Education Fund in de township Ibhayi.

Ubuntu staat voor saamhorigheid, een bijna onbereikbaar ideaal voor de gedoemden in Port Elizabeth. Op weg naar het stadion waar Oranje vrijdag Brazilië treft, rijden we langs Walmer, met 80 duizend inwoners één van de grotere townships. In Zwide en Inhayi hetzelfde beeld: een onafzienbare rij shacks, krottenwoningen met golfplaten daken.

Hier doet Ubuntu Education Fund zijn werk in de wetenschap dat 60 procent van de nieuwe gevallen met het hiv-virus tussen de 16 en 22 jaar is. Qondakele: ‘De aidspatiënten vallen buiten de samenleving, omdat ze werkloos zijn en vluchten in de alcohol. Helaas raken ook veel kinderen besmet door verkrachting.’

Gemiddeld sterven in Zuid-Afrika wekelijks 5000 mensen aan aids. ‘Gelukkig steekt president Zuma veel meer energie in het bestrijden van aids dan zijn voorganger Mbeki. Het effect is meteen zichtbaar. Dat moet ook wel, want veel dieper kunnen we in Zuid-Afrika niet zinken. Ik herhaal onze boodschap met kracht: hiv is een killer, die zonder preventie zijn dodelijke werk kan doen.’

Veilige seks door het gebruik van condooms; Qondakele blijft het in Ibhayi onvermoeibaar aanmoedigen. ‘Het begint langzaam door te dringen tot de samenleving in de townships dat we onszelf vernietigen als er niets verandert. We delen condooms uit, laten zien hoe ze gebruikt moeten worden en proberen op die manier een andere mentaliteit te creëren.’

Soms lijkt het water naar de zee dragen. Ubuntu heeft meer geld nodig om de programma’s uit te kunnen breiden. Is het dan niet cynisch dat een paar honderd miljoen euro is gestoken in een fonkelnieuw stadion aan de Nelson Mandela Bay dat na het WK wellicht geen vaste bespeler heeft, omdat de lokale club is overgenomen door eigenaren van buiten Port Elizabeth?

De relatief kleine stad behoort ook tot de speelsteden van het WK, omdat Danny Jordaan, voorzitter van het organisatiecomité (LOC), er geboren is. Geef het WK niet de schuld van onze misère, zegt Qondakele. ‘Het WK maakt ons trots. Het WK geeft ook deze stad iets terug na vijftig jaar apartheid, waarin vele generaties zwarten buitenspel stonden. Nu is het WK ook ons feest.’

Natuurlijk begrijpt Qondakele de kritische vragen over de investeringen in een voetbalstadion, terwijl enkele kilometers verderop honderdduizenden voor hun bestaan vechten. ‘Maar dankzij dat WK-stadion schijnt het licht ook op Port Elizabeth en schenkt een Nederlandse krant aandacht aan Ubuntu. Je moet dat effect niet onderschatten.’

Natuurlijk mag het niet bij aandacht blijven, aldus Qondakele. En de FIFA zou meer moeten teruggeven aan Zuid-Afrika dan de aanleg van sportveldjes in de townships.

Ubuntu voert een al bijna hopeloze race tegen de klok die zonder extra fondsen niet te winnen is. ‘Ook de FIFA heeft nu een project tegen aids, maar het moet tot ver over het WK worden getild.’

De programma’s van Ubuntu bereiken meer dan 40 duizend kinderen met aids in de townships van Port Elizabeth. Mede daardoor ziet Qondakele ook in deze hel op aarde lichtpunten. Binnenkort opent de stichting een gezondheidscentrum in de township Zwide. ‘Het is een meesterstuk waar we aids kunnen bestrijden met medicijnen én voorlichting’, zegt Qondakele. ‘En we willen er zo veel mogelijk kinderen van laten profiteren.’

Elk kind met aids dat overleeft, elk kind uit Ibhayi, Zwide of Walmer dat een fatsoenlijke opleiding krijgt en zelfs de universiteit bereikt, is voor Ubuntu Education Fund een nieuwe ster aan de hemel. Qondakele: ‘Sinds de start van ons project in 2001 hebben we honderden kinderen kunnen behoeden voor de ellende van hun leeftijdgenoten. Het geeft ons de kracht om dit werk vol te houden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden