Eiwitophoping vijftigers toont sterk verhoogd risico op dementie

Een op de tien gezonde vijftigers heeft eiwitophopingen in de hersenen die tot een sterk verhoogd risico op dementie leiden, twintig tot dertig jaar later. Hogeropgeleiden hebben iets vaker eiwitophopingen in de hersenen zonder er last van te hebben. Mogelijk heeft hun brein reservecapaciteit die de schade van de eiwitafzettingen compenseert.

Een demente vrouw in een verplegingstehuis. Beeld anp
Een demente vrouw in een verplegingstehuis.Beeld anp

Dat schrijven alzheimeronderzoekers van VUmc en Maastricht UMC in het Amerikaanse vakblad JAMA.

Ze baseren zich op de gegevens (hersenscans en hersenvocht) van tienduizend mensen uit eerdere studies. De eiwitafzettingen zijn volgens arts-onderzoeker Pieter Jelle Visser van het VUmc bij de meeste mensen een vooraankondiging van alzheimer. 'Daarnaast weten we uit eerder onderzoek dat het brein van mensen met eiwitafzettingen eerder veroudert dan wanneer dat eiwit er niet zit', aldus Visser. 'Dat betekent een verminderde geheugenfunctie en later ook problemen met taal en aandacht.'

Het jongste onderzoek past in de zoektocht naar een pil tegen alzheimer die de eiwitafzettingen in het brein afbreekt of de vorming ervan afremt. Daar wordt al mee geëxperimenteerd, maar vooralsnog vergeefs. De hoop is dat die nieuwe therapieën wel werken als ze eerder in het ziekteproces worden gestart.

Grove indicatie

Volgens Geert Jan Biessels, hoogleraar neurologie van het UMCU, niet betrokken bij de studies, is nooit eerder zo krachtig aangetoond dat alzheimer een ziekteproces is dat twintig tot dertig jaar duurt. 'Er is dus veel tijd om in te grijpen in het ziekteproces, zodra we een medicijn hebben.' De studies geven volgens Biessels ook meer inzicht in de verschillende oorzaken van dementie, vooral bij ouderen. Bij hen gaat alzheimer lang niet altijd gepaard met eiwitafzettingen in het brein. Voor deze groep moet dus naar andere medicijnen gezocht worden.

Dat één op de tien gezonde vijftigers eiwitafzettingen in het brein heeft, is volgens Joris Slaets, directeur van de Leyden Academy on Vitality and Ageing, een grove indicatie - geen spijkerhard getal. 'Veel hangt af van welke definitie je hanteert', aldus Slaets.

De hoogleraar ouderengeneeskunde waarschuwt tegen het testen van grote groepen gezonde mensen op alzheimer. 'Dan maak je mensen nodeloos bang. Bovendien is er geen medicijn of therapie. Die kant moeten we niet op.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden