Nieuws Exoplaneet HAT-P-6 b

Eigenzinnige planeet HAT-P-6 b krijgt Nederlandse naam, en het publiek mag kiezen welke

Het koninkrijk der Nederlanden heeft er een symbolische verre buitenpost bij. Planeet HAT-P-6 b  (afstand: 650 lichtjaar, in het sterrenbeeld Andromeda) krijgt vanaf december een Nederlandse naam. En het publiek mag kiezen welke.

Exoplaneet HAT-P-6 b (links) in vergelijking met de grootte van Jupiter. Beeld Open Exoplanet Catalogue

Sommige Nederlanders kregen eerder al stukjes ruimtepuin naar zich vernoemd. Zo buitelen door de kosmos bijvoorbeeld planetoïde Andrékuipers (naar de vaderlandse astronaut), Benferinga (naar de Nederlandse chemicus en Nobelprijswinnaar) en 10986 Govert (naar sterrenkundejournalist Govert Schilling). De mogelijkheid om een hele planeet een Nederlandse naam te geven, is echter een unicum.

Verjaardagscadeautje

Het initiatief is een verjaardagscadeautje van de International Astronomische Unie (IAU) die dit jaar honderd jaar bestaat. Eén van de taken van de IAU is de naamgeving van planeten en andere hemellichamen. Daarom besloten zij een mondiale competitie uit te schrijven, waarbij zij elk land een exoplaneet cadeau geven. Meer dan zeventig landen zijn al bezig met een nationale campagne, waarbij het publiek mag stemmen over de naam.

Wat de procedure in Nederland precies wordt, is nog onzeker. Zo wordt onder andere nagedacht over een televisieprogramma rond de planeet en haar moederster, die het publiek overigens eveneens een nieuwe naam mag geven. ‘We zijn op zoek naar zoveel mogelijk suggesties’, zegt de Nederlandse projectleider Marieke Baan.

Krijgen we straks dus een planeet vernoemd naar een populair persoon? Planeet Gordon, Johan Cruijff of Maxima, bijvoorbeeld? Niet per se, zegt Baan. De suggesties die binnenkomen gaan eerst naar een nationale commissie, waarin enkele bekende sterrenkundigen zitting nemen. Die maken uit de suggesties een shortlist waarop het publiek mag stemmen. Een fiasco in de lijn van het Britse onderzoeksschip dat in 2016 na een internetstemming de naam Boaty McBoatface kreeg, hopen ze op die manier te voorkomen.

Gasreus

De moederster van (nu nog) HAT-P-6 b is met een verrekijker of telescoop vanuit Nederland zichtbaar. ‘Dat was één van de eisen voor de toekenning van een planeet aan een land: dat de moederster van de planeet vanuit de hoofdstad van het land zichtbaar is’, zegt Baan.

De planeet is een zogeheten gasreus, vergelijkbaar met Jupiter in ons eigen zonnestelsel, maar dan ruim 30 procent groter. Op de planeet kan geen leven voorkomen. Daarvoor is het er met een temperatuur van zo’n 6.000 graden simpelweg te heet. HAT-P-6 b werd in 2007 ontdekt en is een tikje eigenzinnig. Hij trekt zijn baantjes om zijn moederster namelijk precies tegen de draairichting van die ster in. Zo’n zogeheten retrogade baan is in de kosmos een zeldzaamheid.

Nog meer verre werelden

We snappen steeds minder van hoe planeten ontstaan, en nog drie andere lessen na de ontdekking van vierduizend planeten.

Astronomen knopen telescopen aan elkaar en brengen verre planeet ongekend nauwkeurig in beeld.

Tussen 200 duizend sterren, op tot honderd lichtjaren: hier zoekt Tess naar een nichtje van de aarde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden