Nieuws Hayabusa

Eerste resultaten Japanse missie naar planetoïde Ryugu zijn bekend

De planetoïde Ryugu blijkt een poreuze puinverzameling te zijn. Dat leert onderzoek met de Japanse ruimtesonde Hayabusa 2, die een kogeltje op de ruimterots heeft afgeschoten.

Planetoïden zoals Ryugu kunnen ons meer leren over de ontstaansgeschiedenis van de aarde en het zonnestelsel. Beeld Jaxa

De Japanse ruimtesonde Hayabusa 2 vloog 300 miljoen kilometer door de ruimte naar planetoïde Ryugu, op zoek naar de diepste geheimen van het zonnestelsel. Nog voordat zij met de exotische korrels die ze daar verzamelde terug naar aarde vliegt (verwachte aankomst eind 2020), maken wetenschappers alvast de eerste resultaten bekend van de ontmoeting met de ruimterots.

Planetoïden zoals Ryugu zijn de overgebleven klonten van het beslag waaruit Moeder Natuur miljarden jaren geleden de aarde en overige planeten kneedde. De samenstelling van dergelijke ruimterotsen leert ons zo meer over ons eigen verleden en het ontstaan van het zonnestelsel.

Vorige maand landde Hayabusa 2 kort op Ryugu en schoot met een kogeltje op de planetoïde. Het puin dat daarbij vrijkwam, werd door de sonde vakkundig verzameld. Met die waardevolle lading van stof en korrels vliegt ze terug naar aarde.

Hayabusa 2 hield tijdens de eerste nadering haar ogen – camera’s en sensoren – goed open. De meetgegevens die dat opleverde, zorgen ervoor dat onderzoekers, vooruitlopend op de levering in 2020, alvast de eerste inzichten kunnen bekendmaken over de aard van Ryugu.

In drie artikelen die vrijdag in het vakblad Science verschijnen, schrijven zij onder meer dat de planetoïde een opmerkelijk lage dichtheid heeft. Dat betekent volgens hen dat de 900 meter grote ruimterots een poreuze puinverzameling is, die vermoedelijk samenklonterde na een catastrofale kosmische botsing in het verleden. Uit simulaties blijkt dat het opmerkelijke tol-achtige uiterlijk van Ryugu mogelijk ontstond nadat zij een tijdlang tweemaal zo snel had rondgewenteld als nu.

Sterrenkundige Lucas Ellerbroek (UvA) noemt de eerste resultaten erg interessant. ‘We willen graag weten hoe dit soort hemellichamen is ontstaan’, zegt hij. De planetoïdengordel waaruit Ryugu afkomstig is, bevat brokstukken die zelf in het verleden hadden kunnen samensmelten tot een planeet. De nabijheid van Jupiter, met zijn sterke zwaartekracht, heeft dat voorkomen. ‘Wanneer we het materiaal van deze planetoïde straks in handen hebben, nemen we dus letterlijk een kijkje in het verleden.’

De sonde bracht ook de oppervlaktecompositie van Ryugu in kaart. Daaruit bleek onder meer dat de samenstelling weleens anders zou kunnen zijn dan van een afstandje lijkt. ‘De buitenste laag heeft mogelijk een andere samenstelling dan de binnenkant, blijkt uit dit eerste resultaat. Alsof er een soort inpakpapiertje omheen zit’, zegt Ellerbroek.

Hoeveel haar binnenste afwijkt van de verwachtingen weten we pas exact wanneer Hayabusa 2 haar pakketje aflevert op aarde. Ellerbroek: ‘Alles dat we nu hebben waargenomen is met de overdrachtssnelheid van een ouderwetse 32K-modem naar aarde verstuurd. Zodra we het materiaal fysiek hier hebben, kunnen we ons volle arsenaal aan moderne onderzoeksapparatuur erop loslaten.’

Ruimtegruis verzamelen

Hayabusa 2 is niet de enige poging van wetenschappers om materiaal van verre planetoïden naar aarde te verschepen. Zijn voorganger bracht in 2010 grofweg 1 milligram mee van een andere ruimterots. Zelf zal Hayabusa 2 met 10 tot 100 milligram flink meer terugbrengen.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie vloog met sonde Osiris-Rex naar planetoïde Bennu. Die zal rond 2020 zijn kostbare bagage van het oppervlak halen, door er met een soort omgekeerde ruimtestofzuiger op te blazen en het vrijgekomen materiaal op te vangen. Osiris Rex moet minimaal 60 gram – en misschien zelfs enkele kilo’s – ruimtegruis verzamelen. Medio 2023 moet die lading op aarde arriveren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.