Eén zin blijkt goud waard: Einsteins 'Theorie voor een Gelukkig Leven' levert 1,56 miljoen dollar op

Zelfs het veilinghuis in Jeruzalem stond er van te kijken: een vooraf op vijf- tot achtduizend dollar geraamd briefje van Albert Einstein van een Japanse reis in 1922 bracht dinsdag uiteindelijk 1,56 miljoen dollar op. De nieuwe eigenaar van het velletje papier, met één zin en de beroemde handtekening, is een Europeaan die anoniem wil blijven.

De veilingmeester in Jeruzalem houdt het briefje van Einstein omhoog voorafgaand aan de veiling Foto afp

In de internationale media wordt wat de toen al wereldberoemde natuurkundige schreef zijn nieuwe 'Theorie voor een Gelukkig Leven' genoemd. 'Een stil, bescheiden leven geeft meer geluk dan het streven naar succes, onder voortdurende onrust', staat er in vulpen. De spreuk staat op briefpapier van het Imperial Hotel in Tokyo.

Daar verbleef Einstein in 1922 tijdens een lange reis naar het Midden-Oosten en Japan. Hij hield er voordrachten voor vakgenoten en voor het grote publiek, onder meer over zijn relativiteitstheorie en het atoom.

De reis, wekenlang op zee, was tegelijk een poging om wat rust te vinden na de politieke moord op zijn vriend en voormalig minister Walther Rathenau in her roerige Berlijn in juni 1922. Ook de linkse en joodse Einstein zou gevaar lopen, was het gevoel. Tijdens de reis kreeg hij ook het bericht dat hij de Nobelprijs 1921 zou ontvangen, die het jaar ervoor door ruzies in Stockholm niet was toegekend.

Volgens het veilinghuis Winner's in Jeruzalem schreef Einstein het briefje bij aankomst in het hotel in Tokyo omdat hij geen kleingeld zou hebben gehad voor een fooi voor een portier. Een briefje met zijn handtekening, zou zijn idee zijn geweest, zou op den duur veel waard kunnen worden. Hoe het bij de veiling in Israël terecht is gekomen, is niet bekendgemaakt. Het zou van een Hamburgse verzamelaar komen. Een tweede briefje met de tekst 'Waar een wil is, is een weg' bracht dinsdag een kwart miljoen dollar op.

Het veilinghuis waar de briefjes werden geveild Foto reuters

Na zijn dood in 1955 gaf Einstein zijn volledige archief aan het Hebreeuwse Museum in Jeruzalem, waar tienduizenden manuscripten, brieven en documenten worden bewaard. Deels zijn die digitaal ontsloten. Einsteins verzameld werk verschijnt al sinds 1987 op papier. De reeks kent inmiddels bijna dertig delen, tot mei 1925. De Japanse briefjes zitten daar niet bij.

Einstein-kenner Jeroen van Dongen van de Universiteit van Amsterdam, ooit verbonden aan de reeks, noemt het koopbedrag excessief. 'Het lijkt erop dat Einstein in de categorie Van Gogh begint te vallen. Er moet iets geks zijn gebeurd op die veiling. Alsof twee Russische miljardairs tegen elkaar opgegaan zijn.' Het briefje zelf noemt hij weinig bijzonders. 'Een Einstein-relikwie dat doorgaans inderdaad een paar duizend dollar opbrengt.'

Ook directeur Dirk van Delft van Rijksmuseum Boerhaave in Leiden noemt de verkoop idioot. 'Wij hebben hier wel mooiere dingen dan dit soort tegeltjeslectuur. Einsteins vulpen bijvoorbeeld. Niet te koop!', zegt hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.