NIEUWS

Een truffeltrip om je depressie de baas te worden? Dat kan binnenkort in Nederland

Een truffeltrip om je depressie de baas te worden? Het kan binnenkort in Nederland. Het Canadees-Amerikaanse consortium Field Trip Health opent een vestiging in Amsterdam waar truffeltrips worden aangeboden in combinatie met therapie door psychologen en psychotherapeuten.

Een handjevol truffels met het hallucinerende ingrediënt psilocybine. Beeld Alamy Stock Photo
Een handjevol truffels met het hallucinerende ingrediënt psilocybine.Beeld Alamy Stock Photo

Het gaat om een ‘nieuwe vorm van hulpverlening’, aldus het bedrijf, voor zowel mensen die persoonlijke groei nastreven, als voor mensen met psychische klachten als depressie, angststoornissen en stressklachten. De truffels die gebruikt gaan worden, hebben hetzelfde hallucinerende ingrediënt als paddo’s, namelijk psilocybine.

Paddo’s zijn in Nederland verboden. Truffels niet. Field Trip heeft in de VS en Canada al vijf klinieken waar mensen met een depressie therapie krijgen in combinatie met psychedelische ervaringen, maar dan met behulp van een ander middel: ketamine.

Onder begeleiding trippen, met behulp van psilocybinehoudende truffels, gebeurt in Nederland tot nog toe op zeer beperkte, amateuristische schaal. Meestal draait het om de spirituele ervaring, niet om het het genezen van psychische aandoeningen. Dat wil Field Trip wel gaan doen, vanaf half april. ‘Wij willen deze vorm van hulpverlening professionaliseren en opschalen zodat het binnen het bereik komt van een groter publiek’, aldus Onur Yildirim, de directeur van de Nederlandse vestiging in oprichting.

Een lsd-feest in de Verenigde Staten in de jaren zestig. Destijds deden veel psychiaters onderzoek naar het effect van geestverruimende middelen op psychische problemen. Inmiddels is er hernieuwde interesse bij behandelaars. Beeld Corbis via Getty Images
Een lsd-feest in de Verenigde Staten in de jaren zestig. Destijds deden veel psychiaters onderzoek naar het effect van geestverruimende middelen op psychische problemen. Inmiddels is er hernieuwde interesse bij behandelaars.Beeld Corbis via Getty Images

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd benadrukt dat truffels in bepaalde gevallen onder de Geneesmiddelenwet vallen. Afhankelijk van wat de werkzame stof is en of er medische claims worden gebruikt. ‘In dat geval kwalificeren we de truffels als geneesmiddel waarvoor geen handelsvergunning is’, aldus een woordvoerder van de inspectie.

Bestaande medicijnen als antidepressiva onderdrukken vooral de symptomen van stemmings- en angststoornissen. Psychedelica lijken het brein te veranderen. ‘Mensen worden opener, vrijer. Ze kunnen na afloop op een andere manier naar hun psychische problemen kijken. Er verandert écht iets’, aldus Yildirim.

Financiers met diepe zakken

Field Trip is een beursgenoteerde onderneming en krijgt betaald advies van de Nederlandse emeritus hoogleraar klinische psychologie en psychofarmacoloog Jan Derksen. Derksen noemt de plannen ‘uiterst serieus’. ‘Er is een pand, de staf is bijna compleet met onder meer GZ-psychologen, medisch personeel en een chef de clinique. Het bedrijf heeft financiers met diepe zakken en hoeft de eerste tien jaar geen winst te maken.’

Derksen denkt dat de truffelkliniek tot een ‘doorbraak’ kan leiden in de behandeling van psychische aandoeningen. ‘Er zijn zoveel mensen die we niet kunnen helpen met de bestaande behandelingen en antidepressiva, zo’n veertig procent. En van de bestaande farmaceutische industrie hebben we sinds prozac in de jaren zeventig van de vorige eeuw geen enkele echte innovatie gezien – en die valt op korte termijn ook niet te verwachten. Het wetenschappelijk onderzoek naar psychedelische middelen bij psychische problemen is juist veelbelovend.’ Ook de Amerikaanse medicijnen-autoriteit FDA heeft het onderzoek naar de effecten van psilocybine ‘hoopgevend’ genoemd.

Psychedelica zoals psilocybine, mdma (de psychoactieve stof in de partydrug xtc), ketamine en lsd golden in de jaren zestig van de vorige eeuw als veelbelovend om psychische problemen mee te behandelen. Maar geestverruimende middelen kregen een slechte naam en werden bijna overal verboden. De hernieuwde belangstelling voor psychedelica in de wetenschap is zo groot dat er wordt gesproken over een ‘psychedelische renaissance’. Vooraanstaande wetenschappelijke tijdschriften publiceren aan de lopende band studies naar de effecten van deze middelen op verslaving, dwangstoornissen en depressies. Meestal gaat het echter om kleine studies met hooguit tien of twintig proefpersonen.

Een lsd-feestje in de jaren zestig in San Francisco.  Beeld Corbis via Getty Images
Een lsd-feestje in de jaren zestig in San Francisco.Beeld Corbis via Getty Images

Een grote studie naar het effect van psilocybine op depressies met 216 patiënten is nu gaande in onder meer de VS en Nederland. De medische universiteiten in Groningen, Leiden en Utrecht doen eraan mee. Dit onderzoek wordt gefinancierd door de Britse onderneming Compass Pathways, opgericht door durfkapitalist en PayPal-oprichter Pieter Thiel. De bedoeling van bedrijven als Field Trip Health en Compass Pathways is om zelf de markt op te gaan met psychoactieve stoffen in de vorm van een medicijn tegen depressie. Het laatste bedrijf heeft al patent op een synthetische vorm van psilocybine tegen depressie.

Hoogleraar psychiatrie Robert Schoevers van het UMC Groningen, die zelf ook onderzoek doet naar (een vorm van) ketamine en meedoet aan een studie naar psilocybine, vindt dat Field Trip te hard van stapel loopt. ‘De bestaande studies zijn te klein. Er is vaak geen controlegroep. Er is nog onvoldoende bewijs dat deze middelen effectief zijn. Niemand wordt er beter van als we middelen waarvan de werkzaamheid onvoldoende bewezen is, breed gaan aanbieden.’

Durfkapitalisten zien psychedelische medicijnen als een markt waar in de toekomst honderden miljarden te verdienen zijn. Een basisbehandeling met één trip in combinatie met ongeveer 18 uur psychotherapie gaat 4.150 euro kosten. ‘Dat zullen veel mensen niet kunnen betalen’, zegt Derksen, ‘maar toen ik in 1978 startte als eerstelijnspsycholoog kregen patiënten ook niets vergoed. Dat is later gelukkig rechtgetrokken. De GGZ moet opgeschud. Daar heb je commerciële bedrijven voor nodig.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden