WetenschapKlopt dit wel?

Een storm met een naam maakt mensen bewuster van gevaar – Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: een storm met een naam maakt mensen bewuster ervan en verkleint de kans op ongelukken.

Studies naar gedrag door stormnamen bestaan nauwelijks, zegt weercommunicatie-onderzoeker Adam Rainear van West Chester University in de Verenigde Staten.Beeld Getty

Van wie komt die claim?

Achter de naamgeving van de stormen afgelopen februari zit een plan. Uit Brits onderzoek zou blijken dat een naam mensen helpt te onthouden dat er een storm aankomt en ze ‘ertoe aanzet actie te ondernemen om schade en letsel te voorkomen’, aldus het KNMI. Onder meer Trouw, RTL Nieuws en de Volkskrant maakten melding van die onderbouwing.

Klopt het?

Voor het precieze onderzoek naar het nut van stormnamen verwijst het KNMI naar de Britse weerdienst, de Met Office. Die geeft sinds 2015 stormen een naam, naast de gebruikelijke codes oranje en rood, en heeft onderzocht hoe dat bevalt. Dat deed de dienst met een vragenlijstonderzoek onder de Britse bevolking, uitgevoerd door peilingbureau YouGov.

De Britten kregen vragen voorgeschoteld zoals: ‘Denkt u dat stormen een naam geven nuttig is om het publiek bewust van de storm te maken?’ Of: ‘Denkt u dat u maatregelen gaat nemen nadat u hebt gehoord dat een storm een naam heeft gekregen?’ Daarop antwoordden dan de meeste mensen instemmend.

‘Zo’n peiling laat hoogstens zien dat mensen bekend zijn met stormnamen’, zegt gedragsonderzoeker Reint Jan Renes van de Hogeschool van Amsterdam. ‘Maar of ze daarop actie gaan ondernemen? Dat kun je hiermee niet zeggen. Ik denk niet of nauwelijks, dat verband is meestal bijna nul.’

Studies naar gedrag door stormnamen bestaan nauwelijks, zegt weercommunicatie-onderzoeker Adam Rainear van West Chester University in de Verenigde Staten. ‘Het onderzoeksveld is nog relatief nieuw.’ Zelfs in de VS, waar orkanen al sinds de jaren vijftig namen krijgen, ontbreekt volgens Rainear voldoende effectonderzoek.

In Groot-Brittannië blijkt één studie te bestaan die gedrag bekijkt. De wetenschappers laten met verkeersgegevens zien dat minder mensen gingen autorijden tijdens de Britse storm Doris in 2017, vergeleken bij een andere storm met code rood in 2014, toen nog zonder naam. Toch is dat te weinig informatie, vindt statistiekhoogleraar Casper Albers van de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Ik heb in Engeland vier jaar lang verkeersmodellen gemaakt voor de Britse snelwegen. Afwijkende patronen, zoals die bij de storm zonder naam, zag je veel vaker. Dat moet je met veel meer stormen toetsen.’

Toch verwachten communicatie-experts wel dat stormnamen handig zijn. ‘De belangrijkste meerwaarde is dat mensen met zo’n naam sneller informatie vinden over wat er aan de hand is’, zegt Rainear. ‘Dat is waardevol.’ Gedragsonderzoeker Renes heeft daar ook wel sympathie voor. ‘Als mensen door zo’n naam meer over de storm gaan praten, krijgt het onderwerp een beetje wind in de rug.’

Met een stormnaam kunnen weerdiensten zélf op internet volgen hoe het publiek het stormgevaar inschat en daarop hun communicatie aanpassen. Bijvoorbeeld als mensen het gevaar onderschatten, zegt Lidwien van de Wijngaert, hoogleraar communicatie in organisaties aan de Radboud Universiteit.

Eindoordeel

Of mensen zich beter voorbereiden op stormen met naam, is nog onduidelijk. Waarschijnlijk maakt een naam het wel laagdrempeliger voor mensen en weerdiensten om informatie over de storm bij te houden en te delen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden