BESCHOUWING

Een kattenfilmpje gaat er altijd in

Filmpjes van boksende, zingende of broccoli etende katten zijn zo populair dat kortefilmfestival Go Short er een speciaal blok voor inruimt. Sylvia Witteman, groot kenner van de poezencinematografie, verklaart de trend.

Grumpy Cat is waarschijnlijk de best verdienende kat van het internet: zijn baasje is nu multimiljonair. Beeld anp

Wie een alledaags symptoom als 'flatulentie' intikt op een willekeurig medisch forum, belandt binnen 30 seconden bij de diagnose 'kanker' en wie een willekeurig liedje op YouTube zoekt, zit al gauw naar kattenfilmpjes te kijken; dat zijn nu eenmaal de wetten van het internet.

Dat van die kanker is een beetje jammer, maar een kattenfilmpje gaat er altijd in. Die kater met dat laconieke hoofd die met opzet autosleutels, glaswerk en een peperdure telefoon van de keukentafel mept. Dat lieve kleintje dat voor het eerst door een dikke laag sneeuw loopt. Die rooie die piano speelt. Die Japanse kat (ik weet zelfs hoe hij heet: Maru) die zijn dikke lichaam in de kleinste doosjes probeert te wringen.

Katten die lachen, huilen, blaffen, hun baasje wakker maken door op zijn gezicht te gaan zitten/met een fluwelen pootje diens oogleden naar boven te schuiven (zo een had ik er, wijlen Buffel, node gemist), het is allemaal prachtig. Katten die broccoli eten of meeboksen met een bokswedstrijd op tv, of heel dom hun tong naar buiten laten hangen en scheel kijken, katten die op een mensen-wc schijten (mensen die op een kattenbak schijten zijn er stellig ook, maar die krijgen geen miljoenen views op YouTube) (hoop ik) en katten die slapen in de vreemdste houdingen, bijvoorbeeld ondersteboven in een vaas.

De vraag is: waarom vinden mensen wereldwijd die filmpjes zo leuk? Omdat katten schattig zijn, zegt u nu. Maar dat zijn ze vaak helemaal niet. Juist die filmpjes waarin je een gemelijke, moddervette oude cyperse kater een bloempot op het hoofd van zijn baas kapot ziet gooien of de stoel onder het kontje van een nietsvermoedende kleuter vandaan trekken, zijn extreem populair.

Katten die op hun achterpoten lopen, huilen als mensenbaby's, je aanstaren met lichtgevende ogen vanachter een gordijn zijn zelfs doodeng. De allerberoemdste kat van het hele internet, Grumpy cat, heeft een groeistoornis waardoor zijn gezicht altijd chagrijnig staat. Hij doet niets anders dan woedend in de camera staren, voorzien van onderschriften als 'STERF' of 'IK HAAT JE'; schattig kun je zoiets nauwelijks noemen, maar zijn baasje is er multimiljonair mee geworden.

De essentie van een goed kattenfilmpje is dit: die katten doen al die grappige, rare dingen geheel vrijwillig en uit zichzelf. Zeker, je kunt, als je het per se wilt, een kat een turquoise haaienpakje aantrekken, en hem gezeten op een robotstofzuiger, achter een jonge eend laten aanrijden, (ja, die dingen gebeuren), maar dan bezondig je je aan ontkenning van alle katse waarden.

De betreffende kat is dan ook stellig omgekocht met een kilo garnalen of zo, en aan zijn gezicht en lichaamshouding kun je bovendien goed zien dat hij onmiddellijk na beëindiging van de filmopnames gruwelijk wraak zal nemen voor dat vervelende gesol. Katten zijn diep egocentrische dieren, die nooit iets aardigs zullen doen voor een ander; het kan een kat namelijk niets schelen wat die ander van hem denkt.

Wij, mensen, zijn daar natuurlijk jaloers op, want als wíj doen waar we zin in hebben, bijvoorbeeld op iemands trouwjurk kotsen of een jengelende kleuter in het zwembad duwen, moeten we verder als gehate verschoppeling door het leven. Zo'n kat niet. Iedereen vergeeft hem alles, 'want zo zijn katten nu eenmaal'.

Honden

Filmpjes van honden zijn dan ook veel minder interessant: een hond doet nu eenmaal alles wat je van hem vraagt, met volledige, onderdanige inzet zelfs, in ruil voor een beetje aandacht. Daarom kun je hem van alles leren: een bal terugbrengen, in de maat meeblaffen op How much is that doggie in the window?, kindjes redden uit brandende hooischuren, noem maar op, wat je maar wilt. En als híj iets stouts doet, krijgt hij straf, want een hond 'zou beter moeten weten'. Arm, dom beest.

Wat honden ook verkeerd doen: ze lopen enorm te koop met wat er in ze omgaat en ze zijn altijd zo ontzettend aanwézig. Niemand is nieuwsgierig naar de zielenroerselen van een hond, want iedereen kent ze al: honden zijn óf opzichtig blij, óf opzichtig bedroefd, en dat is het dan ook wel zo'n beetje. Bovendien lopen ze altijd in de weg.

Katten, daarentegen, tonen hun emoties niet. Waarschijnlijk hébben ze zelfs helemaal geen emoties. Maar mensen hebben wél allerlei ingewikkelde gevoelens, en willen die graag ergens op projecteren. Ik ken mensen van zeer nabij (oké, ik ben het zelf) die zelfs gelaatsuitdrukkingen zien in onbezielde objecten als gasmeters, kapstokken en doormidden gesneden paprika's: dan is een kat, met zijn mysterieuze gezichtje, natuurlijk helemáál een dankbaar object voor interpretatie.

En dan wordt een kat die zich in een veel te klein doosje wil wurmen opeens een schrijnende metafoor voor onze eigen verstikkende bekrompenheid. Of zoiets. Heerlijk! Stel je voor dat er geen kattenfilmpjes bestonden!

Ik moet er niet aan dénken.

De Volkskrant verloot festivalpassen voor Go Short, u kunt ze hier winnen

Go Short Filmfestival

Kattenfilms zijn een van de thema's van de zevende editie van het internationaal festival voor de korte film Go Short, dat volgende week in Nijmegen plaatsvindt. Naast een compilatie van de grootste YouTube-hits, wordt een selectie getoond van korte films en muziek video's met katten in de hoofdrollen. Andere thema's die aan bod komen, zijn het werk van de Noorse filmmaakster Gunhild Enger en films uit de Baltische Staten. In het blok Generation I werpen filmmakers licht op hun eigen generatie. Verder worden de Go Short Awards uitgereikt, waarop alle driehonderd geselecteerde films kans maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden