De week in wetenschapTonie Mudde

Een foutje bij het testen van het Oxford-vaccin zounog best goed uit kunnen pakken

De makers van het Oxford-vaccin gaven een deel van de proefpersonen per ongeluk een halve dosis bij de eerste inenting. Een fout die veel vragen oproept, maar misschien ook goed kan uitpakken. 

En wéér presenteerde een farmaceut trots zijn eerste vaccinresultaten. Deze week was het de beurt aan Astrazeneca en het ‘Oxford-vaccin’. Waar concurrerende farmaceuten eerder pronkten met een effectiviteit van 95 procent, waren de langverwachte resultaten van het Brits/Zweedse bedrijf vager.

Tussen de 62 en 90 procent effectief, afhankelijk van de dosis van de eerste van de twee inentingen.

Het beste resultaat ontstond na een eerste shot met een halve dosis. Slim dat de wetenschappers een deel van de proefpersonen een lagere dosis gaven om te testen wat daarvan het effect is? Nou, nee, want zo ging het niet. Die halve dosis was gewoon een fout, bekende een Astrazeneca-topman deze week tegen persbureau Reuters.

Onderzoekers ontdekten bij het Britse deel van de proefpersonen opvallend weinig bijwerkingen van de eerste prik. Pas bij nadere inspectie bleek de oorzaak: 2.741 vrijwilligers hadden per ongeluk een halve dosis van het vaccin gekregen. Wat te doen? Tsja, geef ze dan bij de tweede inenting toch maar de hele dosis, net zoals dat bij de overige proefpersonen gebeurde.

2.741 vrijwilligers hebben per ongeluk een halve dosis van het ‘Oxford-vaccin’ gekregen.Beeld Getty Images

Een bizarre fout natuurlijk en het moet nog maar blijken of dat ‘halve dosis eerst, een maand later een hele dosis’ echt zo goed uitpakt. Zo waren de ‘halve dosis’-proefpersonen allemaal 55 jaar en jonger – niet de kwetsbaarste doelgroep dus. Maar misschien pakt zo’n halve dosis eerst écht beter uit, bijvoorbeeld omdat, zo speculeren wetenschappers in het tijdschrift Nature, het lichaam dan de T-cellen subtieler wakker schudt die nodig zijn om het coronavirus buiten de deur te houden.

Als de autoriteiten nieuwe coronavaccins goedkeuren, zullen die in eerste instantie schaars zijn. Als anderhalve dosis per persoon dan inderdaad volstaat, kun je aanzienlijk sneller mensen vaccineren dan wanneer je twee doses nodig hebt. Een staaltje serendipiteit: iets nuttigs vinden terwijl je naar iets anders zocht.

Het zou niet het eerste curieuze mazzeltje in het lab zijn. Een van de grondleggers van vaccins, Louis Pasteur (1822-1895), gaf bij zijn onderzoek naar kippencholera de proefdieren ooit een verzwakte vorm van de beruchte bacterie. Niet omdat dat zijn bedoeling was, maar omdat de onderzoekers op vakantie gingen en de bewuste voorraad bacteriën na een maand aan kracht hadden verloren. De proefdieren werden er immuun van, een belangrijke stap in de vaccinologie.

Het is een niet te onderschatten factor bij hoe snel de wetenschap ons de coronacrisis uit zal loodsen: een flinke dosis geluk, net op het moment dat we die het meest nodig hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden