'Een energiedrankje drinken is natuurlijk ook een beetje stoer doen'

De Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde wil energiedrankjes verbieden voor jonge kinderen. Op 140 scholen zijn ze al verboden. 'Deze drankjes zijn schadelijker dan we dachten.'

Jongeren onderweg naar een houseparty halen een blikje energiedrank bij een tankstation. Beeld Martijn van de Griendt/Hollandse Hoogte

Of ze weleens energiedrankjes drinken? 'Soms', lachen de derdeklassers van het Montessori College Oost in Amsterdam aarzelend. 'Maar niet zo vaak hoor en zeker niet op school', voegen ze er snel aan toe. 'Een klasgenootje was wel verslaafd. Die dronk op haar 13de de hele dag door blikjes leeg.'

Het is niet vreemd dat de leerlingen liever naar elkaar wijzen. Het Montessori College is een van de 140 middelbare scholen in Nederland die de energiedrankjes in de ban hebben gedaan. En als het aan de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) ligt, worden deze frisdranken met cafeïne en andere opwekkende stoffen in de toekomst verboden voor alle kinderen jonger dan 13 jaar. 'Energiedrankjes zijn nergens goed voor', stelt kinderarts Rolf Pelleboer namens de NVK.

Wat maakt de fluoriserend gele drankjes dan zo slecht? Het is de cocktail van cafeïne, suiker en andere stoffen als taurine die het drankje ongezond maakt, zeggen deskundigen. Pelleboer: 'Ik kreeg een jonge patiënte met geelzucht. Niemand wist wat de oorzaak was, tot bleek dat ze vijf energiedrankjes per dag dronk. Het opende onze ogen: deze drankjes zijn niet zo onschadelijk als we dachten.'

Gidion (15): 'Soms drink ik er twee of drie op een dag, dan weer een paar dagen niet. Ik koop de blikjes van mijn zakgeld in de supermarkt. Mijn moeder vindt het best irritant, maar zolang ik het niet te veel drink, is het geen probleem. Het nadeel is wel dat je er veel van moet plassen.' Beeld Io Cooman
Raida (14): 'Energiedrankjes drinken, dat is natuurlijk wel een beetje stoer doen. Nu het verboden is, drinken mijn klasgenoten het gewoon na school, het maakt hen niets uit. Zelf ben ik ermee gestopt: ik vind het niet meer lekker en het is niet voor niets verboden, toch?' Beeld Io Cooman

Effect

In een blikje energiedrank van 250 milliliter zit evenveel cafeïne als in een kop koffie en ongeveer vier keer zoveel als in dezelfde hoeveelheid cola. Ook bevatten de drankjes meer suiker dan de meeste frisdranken. Het Voedingscentrum noemt energiedrank daarom 'geen gezonde keuze' en raadt jongeren tussen de 12 en 18 jaar aan om maximaal één blikje per dag te drinken. Jongere kinderen kunnen het drankje beter helemaal laten staan. Specialist Voedselveiligheid Stephan Peters: 'Cafeïne beïnvloedt het zenuwstelsel en de hersenen. We weten nog niet welke langetermijneffecten die stof op de groei en ontwikkeling van kinderen heeft.'

Hoe kleiner het kind, des te groter het effect van cafeïne, zegt Peters. 'Een kind dat een blikje energiedrank drinkt, is te vergelijken met een volwassene die een thermoskan koffie leeg tankt.' De deskundigen waarschuwen vooral voor de combinatie met alcohol. Kinderarts Pelleboer: 'Door de cafeïne merk je het dempende effect van alcohol pas later. Daardoor ga je sneller meer drinken, wat het gevaarlijker maakt.'

Ondanks waarschuwingen van scholen en wetenschappers zijn energiedrankjes erg populair onder scholieren. Energiedrank is stoer en bovendien goedkoop: de blikjes onderin het schap zijn er al voor 25 cent. Op school gaan verhalen rond over kinderen die een hele tray blikjes in hun kluisje hebben staan.

Volgens de experts speelt marketing een grote rol bij de populariteit van de drankjes. Reclame voor energiedrank is vaak gekoppeld aan stoere dingen, zoals een Formule 1-team of een skateboardevenement. 'Zo'n drankje belooft iets', zegt Pelleboer. 'Over je grenzen gaan, dat klinkt natuurlijk aantrekkelijk.' Volgens voedingsexpert Peters is energiedrank vooral interessant voor jongeren die nog geen alcohol drinken. 'De suggestie dat het toch iets met je lichaam doet, maakt het spannend.'

Jayvan (14): 'Als ik moeilijk wakker kan worden, ga ik even naar de supermarkt voor een blikje energiedrank. Meestal een paar keer per week, vroeger nog vaker. Nu mag je ze niet meer mee naar school nemen. Buiten de poort opdrinken kan wel, maar het is niet mijn lievelingsdrankje. Sinas kan ook.' Beeld Io Cooman

Bij wet reguleren

Jongeren beweren dat energiedrankjes hen meer energie geven om een lange schooldag door te komen. Volgens onderzoeker Pascal Wilhelm van de Universiteit Twente is dat onzin. Hij onderzocht het effect van energiedrankjes op 'schoolse' taken als rekenen en woordjes leren. 'Heel simpel: dat effect is er niet.'

In veel Europese landen wordt de consumptie van energiedranken bij wet gereguleerd. Zo zijn ze in Scandinavische landen alleen op recept verkrijgbaar bij de apotheek en zijn ze in sommige Duitse deelstaten verboden voor kinderen onder de 18 jaar. Ook in Frankrijk was het drankje verboden, maar na een succesvolle lobby van de industrie mag het daar nu wel worden verkocht.

Gaat er nu in Nederland een verbod komen voor kinderen onder de 13 jaar, zoals de kinderartsen willen? Het lijkt er voorlopig niet op. 'De drankjes zijn inderdaad niet gezond, maar dat geldt wel voor meer vrij verkrijgbare producten', zegt een woordvoerder van VVD-minister Schippers van Volksgezondheid. Verbieden gaat de minister daarom te ver. 'We zetten liever in op voorlichting. Het is belangrijk dat kinderen weten wat ze drinken.'

Zelf lijken de kinderen echter dondersgoed te weten dat energiedrankjes niet gezond zijn en dat cafeïne hen hyper maakt. Ze vinden het vooral lekker en halen verder hun schouders op. De belangrijkste reden voor de 14-jarige vriendinnen Alisa en Angie om energiedrankjes tóch te laten staan: 'Al die suiker, daar word je veel te dik van.'

Kaja (14): 'In de brugklas dronk ik vaak energiedrankjes, nu wat minder. Als ik er te veel drink, kan ik niet meer slapen 's avonds en dan ben ik de volgende dag heel moe. Misschien wel goed als ze worden verboden, het is niet zo gezond.' Beeld Io Cooman
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden