Een druppel bloed leidt voortaan naar tijdstip misdaad

Een druppel bloed is voldoende om te achterhalen wanneer een delict is gepleegd. Nu nog met een speling van acht uur, maar die marge wordt kleiner, hopen Rotterdamse onderzoekers.

Archiefbeeld van een politiemedewerker op een plaats delict. De vrouw komt niet voor in het artikel, het beeld dient slechts ter illustratie. Beeld anp

Verdachte, waar was uw bloed vannacht? Rotterdamse wetenschappers hebben een methode ontwikkeld om uit een druppel bloed af te lezen op welk tijdstip een misdaad werd gepleegd. De CSI-achtige techniek kan op een dag helpen alibi's te controleren, verwacht de groep van hoogleraar forensische moleculaire biologie Manfred Kayser (Erasmus MC).

Kayser en collega's beschreven al jaren geleden dat het mogelijk moet zijn om uit het stresshormoon cortisol en het 'slaperigheidshormoon' melatonine ruw af te lezen of een misdaad 's nachts of overdag is gepleegd. Maar door daarbij ook te kijken naar drie subtiele signaalstofjes in het bloed kan men dat tijdstip tot op een uur of acht nauwkeurig aflezen. De test laat dan zien of het bloedmonster 's nachts, 's ochtends of 's avonds is achtergelaten.

'Dat maakt de techniek bruikbaar voor iedere plaats delict waar bloed is achtergebleven', zegt Kayser. 'De vraag wanneer een misdrijf is gepleegd is immers cruciaal.' Ook is de methode wellicht geschikt voor het vaststellen van het tijdstip van iemands overlijden, denkt hij. 'Dat is met andere methoden soms lastig.'

De methode zit 75 tot 80 procent van de keren 'goed', een alleszins bruikbare score voor een forensische test, schrijven de Rotterdammers in vakblad Forensic Science International: Genetics. Toch is de techniek nog niet klaar voor de praktijk. Zo onderzoekt het team momenteel in hoeverre de tijd ook is af te lezen in bloed dat al een poosje ergens ligt, aangezien het onderzoek nu werd uitgevoerd met 'vers' bloed dat elf vrijwilligers gedurende 36 uur om de twee uur afstonden.

In het lichaam deinen allerlei hormoonspiegels en concentraties van andere stoffen gedurende de dag op en neer, geregeld door licht dat via onze ogen binnenvalt en door de biologische klok, een soort interne processor in onze hersenen. Kayser richtte zich behalve op melatonine en cortisol op de zogeheten 'boodschapper-RNA's' die dat bioritme op de achtergrond regisseren. Twaalf van die moleculen bleken gaande de dag op en neer te gaan; drie ervan zijn genoeg om, in combinatie met de melatonine en cortisol, de 'bloedtijd' af te lezen.

'Onze hoop is dat we op de langere termijn meer merkers ontdekken, zodat we het tijdstip nog wat gedetailleerder kunnen aflezen', zegt Kayser. In plaats van een globale indeling in ochtend, avond en nacht, is het tijdstip van bloeden dan misschien tot enkele uren nauwkeurig in te schatten, verwacht hij.

Bloedresten op een willekeurige plaats delict. De foto dient ter illustratie en staat verder los van de tekst. Beeld anp

Een mooi begin, vindt ook hoogleraar forensische biofysica Maurice Aalders van het AMC. 'Dit motiveert absoluut voor een groter vervolgonderzoek. Ze laten nu zien dat dit werkt bij een kleine, homogene groep mannen, en helaas geeft dat nog niet noodzakelijkerwijs garantie op succes bij de enorm complexe praktijk, met al zijn verschillen tussen individuen en per moment wisselende omstandigheden.'

Stoffen als cortisol en melatonine reageren op zaken als stress, drugs en kunstlicht. Maar verwacht geen misdaadgolf van gebruinde boeven die om de politie te misleiden eerst de zonnebank bezoeken voordat ze een misdaad begaan: daarvoor reageert het kloksysteem te traag. 'Een groter probleem is een jetlag na een langer verblijf in een andere tijdzone', zegt Kayser. 'Maar als je een verdachte op het oog hebt, zal wel uit andere zaken blijken of die niet uit het buitenland komt.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden