week in tech

Een beetje minder privacy op WhatsApp om kinderen te beschermen? De emoties maken het debat lastig

Laurens Verhagen column artikel Beeld de Volkskrant
Laurens Verhagen column artikelBeeld de Volkskrant
Laurens Verhagen

Privacy heeft een hardnekkig imagoprobleem. Het is iets voor mensen die wat te verbergen hebben of, op zijn best, een luxedingetje dat we pas kunnen opeisen als we niets meer te wensen hebben. Daartegenover staan dan de grote zaken die het individu overstijgen en het algemeen belang dienen. De veiligheid van de rechtsstaat bijvoorbeeld of de bescherming van kinderen.

Over dit laatste ging het deze week. De Europese Commissie lanceerde een ambitieus en omvangrijk pakket aan maatregelen om de rechten van kinderen beter te beschermen en seksueel kindermisbruik aan te pakken. Dat dit belangrijk is, daar zal ieder weldenkend mens het over eens zijn. Over de aanpak verschillen echter de meningen.

Een controversieel onderdeel van de voorgestelde wetgeving is de verplichting aan providers en uitbaters van mail- en chatdiensten om alle communicatie die via hun netwerken loopt te monitoren. De commissie maakt nadrukkelijk geen uitzondering voor volledig versleutelde diensten als WhatsApp of Signal, die gebruikmaken van zogenoemde end-to-endencryptie. Dat betekent dat niemand, ook WhatsApp en Signal niet, de inhoud van gesprekken kan bekijken. Met uitzondering uiteraard van verzender en ontvanger.

Met de door de commissie opgelegde verplichting gesprekken, foto’s en video’s te controleren op mogelijk kindermisbruik, wordt dit hele idee van veilig communiceren onderuitgehaald. De gedachtengang is wel te volgen: ‘Een groot gedeelte van de meldingen van seksueel kindermisbruik komt van diensten die versleuteld zijn of dat in de toekomst misschien worden.’

De commissie bezigt nog wel wat obligate algemeenheden over privacy en encryptie (‘encryptie is belangrijk gereedschap voor de bescherming van cybersecurity en de vertrouwelijkheid van gesprekken’), om daarna met gestrekt been op die vertrouwelijkheid in te gaan: de veiligheid van encryptie kan worden misbruikt door criminelen om zo hun acties te verbergen.

En dus moeten alle providers meekoekeloeren. Hoe precies, daar laat de Europese Commissie zich wijselijk niet over uit. Ja, de detectie moet ‘automatisch en anoniem’ gebeuren, terwijl ‘state-of-the-arttechnologie’ ertoe moet leiden dat de gevolgen op de privacy van burgers zo klein mogelijk zijn en dat er zo min mogelijk fouten worden gemaakt.

Nu zou je kunnen zeggen: hoe erg is dat nou, een klein beetje minder privacy in ruil voor het beschermen van kinderen? De emotionele kant van de discussie maakt een debat over de voor- en nadelen lastig. Terwijl die juist zo belangrijk is. Maxim Februari stelde het twee jaar geleden helder vast: ‘Databescherming is niet een privaat, maar een algemeen belang en ligt in het hart van de rechtsstaat.’

Er is van alles te zeggen over de vraag of de voorgestelde technieken goed zullen werken of niet. Sowieso is er een kans op fouten waarbij onschuldige conversaties ten onrechte een vinkje krijgen. Maar er staat iets veel fundamentelers op het spel: het verlies van onze privacy. Als we ons in onze privéconversatie niet meer onbespied weten, gaat er wat verloren. We zullen ons gedrag aanpassen, misschien onbewust. Wat ooit privé was, is publiek geworden, constateerde socioloog Zygmunt Bauman al in 2013. En met ieder nieuw overheidsstreven naar totale transparantie verdwijnt weer een stukje binnenwereld.

De Zweedse eurocommissaris Ylva Johansson wil dat chatdiensten als WhatsApp gaan controleren wat er op hun netwerken gebeurt. Beeld Getty
De Zweedse eurocommissaris Ylva Johansson wil dat chatdiensten als WhatsApp gaan controleren wat er op hun netwerken gebeurt.Beeld Getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden