WetenschapKlopt dit wel?

Duizend keer meer fijnstof door autobanden dan uitlaat – Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: autobanden laten door slijtage duizend keer meer fijnstof los dan benzine- of dieselmotoren.

Beeld ANP

Van wie komt die claim?

Waren er eerst sjoemeldiesels, blijken er nu ook sjoemel-autobanden. Die slijten meer minuscule rubberen deeltjes dan gedacht en zouden daarmee liefst duizend keer zoveel ongezonde fijnstof in de lucht laten dwarrelen dan menig benzine- of dieseluitlaat. Althans, dat meldt het Britse bedrijf Emission Analytics, dat metingen uitvoerde in opdracht van het Duitse blad Auto, Motor und Sport. Britse kranten als Express en The Sun namen het nieuws over, maar ook Nederlandse bladen zoals het AD en TopGear meldden het. Emission Analytics waarschuwt dat er geen wetten zijn die de fijnstofuitstoot van banden inperken.

Klopt het?

Een onderzoeksrapport blijkt Emission Analytics niet te kunnen delen. Wel verwijst de woordvoerder naar twee blogberichten op hun website (hier en hier), waarin ze hun metingen toelichten. Op het eerste gezicht ziet dat er logisch uit. Ze hebben een setje nieuwe autobanden op een weegschaal gezet, die onder een Volkswagen Golf uit 2011 gemonteerd, er vervolgens grofweg 320 kilometer mee gereden over een geasfalteerd circuit en daarna de banden weer gewogen. Resultaat: de banden waren 1,8 kilo lichter. Dat komt neer op 5,8 gram vervlogen rubber per gereden kilometer, terwijl de norm voor uitlaatgassen op 4,5 milligram fijnstof per kilometer ligt. Inderdaad, een factor 1.000 verschil.

‘Wat een onzin’, reageert hoogleraar milieuwetenschappen Ad Ragas van de Open Universiteit. Ragas onderzoekt zelf de blootstelling van schadelijke stoffen aan mensen, waaronder fijnstof van autobandenslijtage. ‘Het is hard nodig dat daar meer aandacht voor komt, maar niet op deze manier.’

De metingen zijn volgens Ragas namelijk niet representatief voor hoe snel banden in het echt slijten. ‘Ze zijn flink wild gaan rijden met een auto met slechte banden, die ook nog zwaar is beladen’, zegt Ragas. De onderzoekers geven dat zelf overigens in de kleine letters toe: ze schrijven bewust te hebben gezocht naar het  ‘worstcasescenario’.

Belangrijker is dat die 1,8 kilo rubberslijtage lang niet allemaal fijnstof kan zijn. ‘De deeltjes die van banden slijten, komen grotendeels op het wegoppervlak terecht en niet in de lucht die we inademen’, zegt Ragas. ‘Dit geldt zeker voor de grote deeltjes, die ook de grootste massa vertegenwoordigen.’

Ook Flemming Cassee, inhalatietoxicoloog aan het RIVM, benadrukt dat de zwaardere slijtage niet bij fijnstofuitstoot hoort. ‘Zelfs als je van de wat grotere deeltjes iets zou binnenkrijgen, dan nog komt het niet in de longen en slik je het gewoon door.’

Desondanks weten experts al langer dat er wel wát fijnstof van bandenslijtage in de lucht belandt. Over hoeveel dat is, lopen de schattingen uiteen. Ragas rekende in een studie uit 2017 voor dat bandenfijnstof weleens enkele procenten van de fijnstofvervuiling kan vormen.

Eindoordeel

Hoewel er inderdaad geen milieuwetten bestaan om de fijnstofuitstoot van bandenslijtage te beteugelen, zal die niet duizend keer hoger liggen dan de fijnstofuitstoot van de uitlaat. Waarschijnlijk bestaan enkele procenten van alle ingeademde fijnstof uit bandenrubber.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden