Dubbel zwart gat test Einstein tot het uiterste

Sterrenkundigen hebben de algemene relativiteitstheorie van Einstein kunnen toetsen onder uiterst extreme omstandigheden. De nieuwe test betreft ...

Door Govert Schilling

Sterrenkundigen hebben de algemene relativiteitstheorie van Einstein kunnen toetsen onder uiterst extreme omstandigheden. De nieuwe test betreft de kern van een ver sterrenstelsel, de quasar OJ287, die met een regelmaat van ongeveer twaalf jaar twee opvallende helderheidsuitbarstingen vertoont. In 1988 opperden de Finse sterrenkundige Mauri Valtonen en collega's dat de straling van deze uitbarstingen afkomstig was van een 18 miljard zonsmassa's wegend zwart gat waar een ander, veel lichter zwart gat omheen draait. Dat tweede zwarte gat zou bij elke omloop twee keer de schijf van materie rond zijn zwaardere soortgenoot doorkruisen, wat elke keer in een uitbarsting resulteert. Nieuwe berekeningen die begin vorig jaar op basis van dit model zijn gedaan, lieten zien dat er rond 13 september 2007 weer een nieuwe uitbarsting zou moeten plaatsvinden. En dat gebeurde inderdaad (Nature, 17 april). Daarmee is vrijwel vast komen te staan dat OJ287 een dubbel zwart gat herbergt. Bovendien bevestigt het gedrag van dit bijzondere object de algemene relativiteitstheorie in twee opzichten: de baan van het kleinere zwarte gat vertoont een extreme versie van de periheliumverschuiving zoals die ook bij de planeet Mercurius wordt waargenomen en het tijdstip van de uitbarsting is in overeenstemming met Einsteins voorspelling dat stelsels van zeer zware, om elkaar draaiende objecten zwaartekrachtsgolven uitzenden en daardoor energie verliezen. Als dit energieverlies niet zou optreden, zou de quasaruitbarsting namelijk twintig dagen later moeten hebben plaatsvinden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden