NieuwsDroogte in de natuur

Droogte bedreigt vissen, vlinders en libellen – natuurclubs luiden noodklok

Natuurorganisaties roepen op tot structurele maatregelen tegen de droogte. De huidige ‘droogtecrisis’ doet de organisaties Ravon en de Vlinderstichting het ergste vrezen voor het voortbestaan van onder meer de kamsalamander en de grote modderkruiper.

Een rivierdonderpad.Beeld Hollandse Hoogte / Buiten-Beeld

Onderzoek van de beschermingsorganisatie Ravon wijst uit dat in de afgelopen twee jaar, die ook al extreem droog waren, 50 tot 60 procent van de populaties beekprikken en rivierdonderpadden in beken acuut bedreigd werden doordat hun leefgebieden droogvielen.

Ook de grote modderkruiper, een vis die enkele weken droogte kan overleven, bleek door de droogte van 2018 in diverse sloten te zijn uitgestorven. In Brabantse Natura 2000-gebieden vielen in juni 2018 en 2019 poelen droog, waardoor een generatie larven als verloren wordt beschouwd, aldus de Ravon.

Vlindersoort verdwenen

Dramatischer nog is de droogte voor de vlinderstand. Van de kleine heivlinder vraagt de Vlinderstichting zich af of die nog in Nederland voorkomt. De verspreiding van de ‘gewone’ heivlinder is meer dan gehalveerd. De kommavlinder werd in 2019 in Overijssel slechts op één locatie gezien, op andere plaatsen waren de aantallen extreem laag.

Onder de libellen vallen de grootste klappen onder de soorten die leven op kleine stilstaande wateren op de hoge zandgronden. De verspreiding van vensoorten als speerwaterjuffer, noordse glazenmaker, venwitsnuitlibel en noordse witsnuitlibel was in 2019 bijna gehalveerd ten opzichte van 2018. In vennen op zandgronden verdween op veel locaties de gevlekte witsnuitlibel.

De kamsalamander.Beeld BELGAONTHESPOT

Uitkoop boerenbedrijven

Om het tij te keren, roepen de natuurorganisaties op tot maatregelen. Op korte termijn zouden poelen vergroot en verdiept moeten worden en beken kunnen worden voorzien van tijdelijke stuwen. Ook zou grondwater moeten worden ingelaten. Maar het belangrijkst is dat het grondwaterpeil verhoogd moet worden, vinden de organisaties. Ze zien kansen bij het – vanwege de stikstofcrisis - uitkopen van boerenbedrijven nabij natuurgebieden. Die zouden kunnen worden gebruikt als buffer om de grondwaterstanden duurzaam te verhogen.

Eerder al luidden Natuurmomenten, het Wereld Natuur Fonds en LandschappenNL de noodklok. Vorig jaar pleitten ze voor ‘klimaatrobuuste grondwaterstand’. Begin deze maand vroegen ze provincies en waterschappen rond natuurgebieden zones in te stellen waar een beregeningsverbod moet gelden voor zowel grondwater als oppervlaktewater.

Een Noordse witsnuitlibel.Beeld Wikipedia

Waterschappen: maximale inzet

Een woordvoerder van de Unie van Waterschappen wijst erop dat de waterschappen al het maximale doen voor de grondwaterstand. ‘In hoger gelegen delen van Nederland houden we water langer vast, we houden stuwen langer dicht. Ook leggen we meer waterbergingsgebieden aan om water op te slaan.’  De waterschappen voeren momenteel samen met de provincies aanvullend onderzoek uit naar manieren om het grondwaterpeil te sturen.

Droogte is een toenemend probleem in Nederland. Het is het resultaat van onder meer de factoren neerslag, verdamping en grondwaterpeil. Maandag bedroeg het neerslagtekort 93 millimeter. Daarmee is het al sinds begin april droger dan in recordjaar 1976.

Door droogte is de natuur extra vatbaar voor brand. Maandag laaide in de Peel bij het Brabantse Deurne het vuur op dat een dag eerder was ontstaan. In april legde een grote brand daar al zo’n 800- van de in totaal 1000 hectare natuurgebied in as. Sindsdien is de brand blijven smeulen, en is er af en toe rookoverlast.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden