Nieuwsimpact van drones

Drones verjagen watervogels, onderzoekers roepen op tot richtlijnen

Watervogels zoals eenden en ganzen kunnen gemakkelijk op de vlucht slaan voor drones tijdens hun overwintering – een periode die juist in het teken van rust zou moeten staan. Dit blijkt uit nieuw Brits onderzoek dat volgens experts ook belangrijk is voor de Nederlandse situatie. 

Ganzen bij Heerewaarden. Een drone kan onder meer ganzen wegjagen, wat ze veel energie kost, op momenten dat ze eigenlijk zouden moeten rusten.Beeld Marcel van den Bergh

Zo’n vlucht kost energie, voedertijd en kan zelfs leiden tot een zwermverhuizing naar een minder geschikte omgeving, omdat ze zich niet meer veilig achten in hun eigen territorium. 

Waar drones enkele jaren geleden nog vrijwel onbetaalbaar waren, liggen ze nu al vanaf enkele tientjes in de winkel. Een uitkomst voor onder meer natuurfotografen, die nu geen bomen meer hoeven te beklimmen voor een foto op grote hoogte.

Maar er zijn ook zorgen. Zo meldt De Vogelbescherming dat mensen regelmatig hun drones op groepen rustende vogels afsturen, waarna de dieren massaal wegvliegen. ‘Op beeld ziet dat er natuurlijk mooi uit, maar mensen hebben geen idee hoeveel impact het kan hebben op de vogels’, zegt Lars Soerink, medewerker van de Vogelbescherming. 

Standaarddrone

Om te testen in welke mate overwinterende watervogels vluchten voor een drone, kochten wetenschappers de meestverkochte standaarddrone van het Verenigd Koninkrijk. In totaal stuurden ze het vliegende apparaat ongeveer honderd keer op verschillende groepen watervogels af, altijd met dezelfde snelheid van 2 tot 3 meter per seconde en op een standaard vlieghoogte van 30 meter. 

Eenmaal boven de vogels, bleef de drone twintig seconden stilhangen, om vervolgens terug te keren naar de wetenschappers. Terwijl een wetenschapper de drone bestuurde, observeerde een ander het gedrag van de vogels door een verrekijker en noteerde zorgvuldig de reacties van de vogels.

Vooral grotere zwermen met 25 of meer vogels zijn geneigd te vluchten voor drones, melden de onderzoekers in het vakblad Bird Science. Een mogelijke verklaring: hoe groter de groep, hoe groter de kans dat er een zenuwpees tussen zit die de vlucht inzet. 

Vogels zien drones, net als roofvogels als de sperwer en slechtvalk, als een gevaar. Een onbekende schim in de lucht, is een teken voor alertheid en als één watervogel het niet meer vertrouwt en vlucht, volgt snel al vliegend, zwemmend of rennend de rest van de groep. Nu duidelijker is dat de apparaten dieren storen, hopen de wetenschappers van de British Trust for Ornithology dat er richtlijnen komen voor dronegebruik in natuurgebieden.

Gewend

Ook opmerkelijk: op plekken waar veel hardlopers kwamen, mensen hun honden uitlieten of andere activiteiten deden, zagen de wetenschappers watervogels nauwelijks vluchten. Mogelijk omdat de vogels al meer gewend waren aan verstoringen van buitenaf, schrijven de onderzoekers.

Maar zelfs al blijven de dieren rustig ronddobberen op het water, dan kunnen ze alsnog last hebben van de rondvliegende drones boven hun hoofd, vertelt ecoloog Annelies van Ginkel (RUG), niet betrokken bij het onderzoek. ‘Bij een experiment op Antarctica kregen pinguïns een hartmonitor om. Terwijl een drone op ze afkwam, bleven de pinguïns stoïcijns staan, maar ondertussen zagen de onderzoekers wel hun hartritme verhogen, een teken van stress.’

‘Goed dat de wetenschappers aandacht besteden aan de nadelige effecten van dronegebruik. Veel onderzoekers zijn bezig geweest met de vraag of we drones kunnen gebruiken om betrouwbare tellingen te maken’, vertelt Van Ginkel. Eventuele verstoringen van drones worden al snel buiten beschouwing gelaten. 

‘Wel is er al onderzoek gedaan naar vluchtgedrag van broedvogels. Maar deze vogels zullen zich minder snel laten verjagen, omdat ze een nest met eieren of jongen hebben. Watervogels die overwinteren zijn gevoeliger voor drones.’ Het onderzoek kan volgens Van Ginkel zeker helpen om richtlijnen voor drones op te stellen.

Recreatief dronegebruik in Nederland

Voor Nederland zijn de wettelijke regels over recreatief dronegebruik vastgelegd in de Regeling modelvliegen. Zij plaatsen drones net als modelvliegtuigen onder ‘modelluchtvaartuig’: een luchtvaartuig dat geen mens kan dragen en uitsluitend voor recreatie is bedoeld. Daarin staat onder andere dat drones mogen opstijgen en vliegen zolang ze voorrang verlenen aan andere luchtvaartuigen, in het zicht blijven van de bestuurders en niet hoger gaan dan 120 meter. 

Drones mogen niet overal vliegen. Zo zijn ze verboden boven mensenmenigten, rondom vliegvelden of boven aaneengesloten bebouwing zoals in steden. In de natuur mag het in principe dus wel. Beschermde natuurgebieden vormen een grijs gebied: officieel mogen drones er niet rondvliegen, tenzij de bestuurder hier een vergunning voor heeft aangevraagd bij de desbetreffende provincie. 

Regels over dronegebruik in de buurt van dieren ontbreken. ‘Deze regels zijn geschreven toen er nog geen drones in de lucht hingen’, aldus Lars Soerink van de Vogelbescherming.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden