Een student overnacht in het Bungehuis van de UvA.
Een student overnacht in het Bungehuis van de UvA. © ANP

'Driekwart van de studenten is oververmoeid' - Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen in deze rubriek de zin van de onzin te scheiden. Vandaag in Klopt dit wel?: Driekwart van de studenten lijdt aan emotionele uitputting, een derde aan burnout-klachten.

Van wie komt die claim?

De lol van studeren is er wel af tegenwoordig. 'Driekwart van studenten is uitgeput' kopte RTL Nieuws naar aanleiding van een nieuw onderzoek. Ook andere media als het gratis dagblad Metro en enkele lokale omroepen kwamen met het bericht, waarin verder staat dat één op de drie studenten een verhoogde kans op een burn-out heeft. Dat is ruim twee keer zoveel als onder de gewone beroepsbevolking. Aanleiding genoeg voor de NOS om er een speciaal dossier over te openen, met persoonlijke verhalen van studenten: 'Zelfs mijn ouders weten niet van mijn burn-out.'

Bron van het onderzoek: de Landelijke Studentenvakbond (LSVb). Die voerde een peiling uit onder Nederlandse studenten, waarvan het merendeel behoorlijk uitgeput bleek.

Klopt het?

Bij het onderzoek valt gelijk iets op: de ondervraagde studenten komen allemaal uit het zogeheten LSVb Studentenpanel. Dat vertekent de uitkomst waarschijnlijk, want deelname aan het panel is vrijwillig en trekt vermoedelijk vooral het type student aan dat iets wil vinden of veranderen aan studieverplichtingen. Hier zijn dus geen doorsneestudenten bevraagd.

Op deze manier is de enquête hooguit representatief voor het LSVb-panel, zegt hoogleraar peilingmethodiek Jelke Bethlehem van de Universiteit Leiden. Maar zelfs dat is niet zo: hoewel de LVSb ruim zesduizend studenten - het voltallige panel - opriep om de vragenlijst te beantwoorden, reageerden er slechts 342. Nog geen 6 procent dus. Dat is extreem laag vergeleken met de 60 tot 70 procent die professionele peilingorganisaties regelmatig halen.

Van panelleden die niet reageerden, valt niet te zeggen wat daarvoor de beweegredenen waren - misschien waren ze te gestrest of juist ongeïnteresseerd. Voor dat probleem heeft de bond geprobeerd de uitslag te corrigeren, maar volgens Bethlehem zijn de resultaten daarmee nog steeds niet representatief.

Iemand die zelf psychische klachten bij studenten onderzoekt is Pim Cuijpers, hoogleraar klinische psychologie aan de Vrije Universiteit (VU). Hij vermoedt dat burn-outklachten en uitputting wel degelijk vaak voorkomen, maar zegt ook dat er - inclusief deze peiling - nooit representatief onderzoek naar is gedaan.

LSVb-voorzitter Tariq Sewbaransingh erkent in een reactie dat de peiling beperkingen heeft, maar vermoedt desondanks dat de getallen representatief zijn. Hij ziet echter het liefst dat het ministerie van Onderwijs groter onderzoek uitzet voor hardere cijfers. Die komen misschien al gauw. Windesheim-onderzoeker Jolien Dopmeijer peilt jaarlijks het algemene studentenwelzijn in Zwolle en hoopt dat op nationale schaal uit te breiden. VU-psycholoog Cuijpers verwacht hetzelfde met het internationale project Caring Universities te doen.

Eindoordeel

Signalen dat studenten het soms te zwaar hebben, zijn er wel degelijk, maar dit studentenvakbond-onderzoek kan niets zeggen over hoeveel het er zijn.