Doorbreken BN'ers als dj Stephan Bouwman het taboe op depressie?

Huilend vertelde dj Stephan Bouwman woensdag op de radio dat hij depressief is. Tijd om het 'achterlijke taboe' te doorbreken, vindt hij. De dj krijgt veel steun. 'Het stelt gerust dat dit ook een succesvol iemand kan overkomen.'

'Ik voel me gewoon klote.' Dj Stephan Bouwman heeft lang getwijfeld of hij tijdens zijn dagelijkse radioshow tussen 16.00 uur tot 19.00 uur op Qmusic zou vertellen over zijn depressieve gevoelens. Maar woensdagmiddag besloot hij dat het tijd was om 'eerlijk te zijn naar zijn luisteraars'. Huilend en met gebroken stem sprak hij over het 'stemmetje in zijn hoofd dat zegt hoe lelijk ik ben' en het gevoel 'nooit iets goed te doen'. Volgens de 27-jarige dj rust er een 'achterlijk taboe' op het tonen van negatieve gevoelens. Vandaar deze 'schreeuw om aandacht', zegt hij. 'Niet alleen voor mezelf, maar voor iedereen die er last van heeft.'

Bouwman is de laatste in een inmiddels indrukwekkende reeks BN'ers die openlijk naar buiten treden met psychische klachten. Onder anderen voetbalanalist René van der Gijp, cabaretier Mike Boddé en dichteres Ellen Deckwitz gingen hem voor. Allemaal traden ze op de voorgrond met hun depressie. Daarvoor gaven ze dezelfde reden als Bouwman: het taboe doorbreken. Maar kun je na al die aandacht eigenlijk nog wel spreken van een taboe? En werkt de openbare biecht van BN'ers als verzachtend medicijn voor al die anderen?

Persoonlijke relatie

'De algemene opvatting over depressie is nog altijd dat het de zwakke exemplaren zijn die dit treft', zegt hoogleraar klinische psychologie Willem van der Does, verbonden aan de Universiteit Leiden. Dat een dj als Stephan Bouwman er openlijk voor uitkomt, is volgens hem belangrijk. 'Sommige mensen hebben op afstand een persoonlijke relatie met BN'ers. Als zo iemand met dezelfde problemen kampt, dan kan dat voelen als sociale steun. Het werkt geruststellend; ook een succesvol iemand kan dit blijkbaar overkomen.'

Een op de vijf mensen krijgt in zijn leven te maken met een depressie, blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut. Het gaat om zo'n 800 duizend Nederlanders. Uit een recente peiling van het ministerie van Volksgezondheid blijkt dat depressieve mensen graag over hun situatie praten, maar het lastig vinden het gesprek te beginnen. Vrienden en familie vermijden het onderwerp uit angst de ander te kwetsen. 'Dat is ontzettend verdrietig', concludeerde staatssecretaris Paul Blokhuis begin dit jaar tijdens de lancering van de campagne 'Hey! Het is oké', gericht op het bespreekbaar maken van depressie.

Nederland is wat dat betreft al op de goede weg, stelt klinisch psycholoog Pim Cuijpers van de Vrije Universiteit. 'Zeker als je het vergelijkt met andere landen is Nederland al heel lang open over depressies en psychische stoornissen.' Hij noemt wijlen Prins Claus als een van de voortrekkers op dit gebied: omdat hij openlijk over zijn zware depressie sprak, durfden 'gewone' Nederlanders eerder naar buiten te treden met hun eigen gevoelens. Toch is er nog genoeg winst te behalen, zegt ook Cuijpers. 'Je praat makkelijker over een gebroken been dan over een depressie. Er wordt nog te makkelijk gedacht dat het je eigen schuld is. Dat je gewoon even moet doorzetten en dat het dan wel overgaat.'

Minder tevreden

Bijzonder aan het emotionele relaas van Qmusic-dj Bouwman is dat hij zich erover uitspreekt op het moment dat hij midden in zijn depressie zit. Vlogger Bibi Breijman deed begin dit jaar iets soortgelijks. Aan haar 213 duizend volgers liet ze eind vorig jaar weten 'helemaal de weg kwijt te zijn'. Ook Breijman liet haar tranen openlijk vloeien.

Volgens gedragswetenschapper Dian de Vries, verbonden aan de Universiteit Utrecht, is dit een positieve ontwikkeling. Vooral voor jongeren die worstelen met hun zelfbeeld. 'Jongeren zijn bezig te ontdekken wie ze zijn en welke normen daarbij horen: wat is normaal en hoe hoor ik mij te voelen?'

Uit onderzoek van De Vries blijkt dat de overwegend positieve voorstelling die mensen online schetsen over hun levens een negatief effect heeft op jongeren, die hierdoor minder tevreden zijn met zichzelf. 'Influencers en bekendheden hebben een voortrekkersrol in het tonen van hun kwetsbaarheid', aldus De Vries. 'Ze kunnen laten zien dat het normaal is om je soms ongelukkig te voelen.'

Voor de 25-jarige Linsey Jepma voelt de openhartigheid van dj Stephan Bouwman als een bron van herkenning. Zelf schreef ze eind vorig jaar een blog over haar depressie, die ze deelde met haar vrienden en collega's. 'Het is zoals deze dj het zegt: je voelt je zo eenzaam in een wereld vol mensen', zegt Jepma. 'Op het moment dat je dat naar buiten brengt, voelt het als een ontlading. Je hoeft niet meer met een geheim te leven.'

De woorden van Stephan Bouwman zijn op sociale media onthaald met een enorme hoeveelheid steunbetuigingen waarin vooral de woorden 'respect' en 'erg dapper' doorklinken. 'Jeetje', schrijft Bouwman op Instagram. 'Bedankt voor alle lieve berichten, alle steun en alle liefde!' Hij deelt een lachende foto van zichzelf bij The Voice of Holland, waar hij als kandidaat aan mee deed. 'Weet dat de glimlach op deze foto oprecht is.'

Alleen bij een beginnende of matige depressie kun je doorwerken, zegt Marcus Huibers, depressie-expert bij de VU. 'Bij een langdurige en ernstige depressie kom je tot stilstand. Naar de wc gaan is dan al een hele inspanning.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.