Door de boosheid heen heeft zij mij een spiegel voorgehouden

Medische experts over de patiënt die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: Gynaecoloog Bart Fauser (63).

Beeld Tzenko Stoyanov / de Volkskrant

'Vlak na de diagnose kwamen ze langs in ons ziekenhuis, twee jonge mensen die hun toekomst hadden zien instorten. Bij de man was kanker geconstateerd en de chemokuren die hij zou krijgen, konden hem onvruchtbaar maken. Hij wilde sperma laten invriezen. Dan kon hij later met zijn vrouw toch nog een eigen kind krijgen.

'Een tijd later kwamen ze op mijn spreekuur, met de wens om zijn sperma te gebruiken voor een vruchtbaarheidsbehandeling. Er deed zich alleen een geweldig dilemma voor. Want de man die tegenover me zat, keek de dood in de ogen. De chemo had niet geholpen, hij was terminaal. Was het wel verantwoord om aan hun verzoek tegemoet te komen? Kon de vrouw de gevolgen van haar besluit overzien? Mochten we een kind op de wereld zetten dat zijn vader niet zou kennen?

'Het waren vragen die ik niet alleen kon beantwoorden. Ik besprak het in de multidisciplinaire groep waar we maandelijks dit soort complexe vraagstukken doornamen. We kwamen al snel tot de conclusie dat het niet verstandig was om eraan mee te werken, althans niet op dat moment. Ik herinner me hun reactie, koel en afstandelijk. Ik heb uitgelegd dat wij ons medeverantwoordelijk voelen voor de behandelingen die we doen en dat we daarom mee mogen bepalen waar de grenzen van ons handelen liggen. Het stond ze vrij, heb ik gezegd, om te kijken of ze elders wel konden worden geholpen.

'Drie jaar later zat de vrouw opeens weer op mijn spreekuur, met haar vader. Ze vertelde dat ze inderdaad naar een andere kliniek waren gegaan, dat haar man al tijdens de eerste behandeling was overleden en dat zij had besloten ermee te stoppen. Ik was toen erg boos op u, zei ze, maar nu kom ik terug om mijn wens alsnog te laten uitkomen. Ze zei: ik heb geen nieuwe partner, ik leid een stabiel leven en ik heb mijn vader meegenomen om daarvan te getuigen. Dit keer besloten we gezamenlijk wel met de behandeling te beginnen. Alleenstaande vrouwen komen immers in aanmerking voor een vruchtbaarheidsbehandeling en haar man had toestemming gegeven om zijn sperma ook na zijn dood te gebruiken. Ik was geraakt door de problemen die ze al zo jong had moeten overwinnen.

'Kort daarop werd ik gebeld door de arts die de ivf-behandeling zou doen. Ze was niet komen opdagen. Ik belde haar op. Ze zei: ik heb alles nog eens overdacht en ik heb besloten ervan af te zien. Drie jaar geleden voelde het als uw besluit, nu als dat van mij.

'Toen pas zag ik hoe complex beslissingen over leven en dood kunnen zijn. Zij had het gevoel dat we toen iets over haar hadden afgeroepen en dat riep verzet op. Pas veel later was ze zich gaan afvragen: wil ik het eigenlijk zelf wel? Deze omweg had ze kennelijk nodig om tot inzicht te komen.

'Ik behoor tot de generatie artsen die zelf heeft moeten leren wat de beste manier is om met patiënten te communiceren. Bij dit stel ben ik vermoedelijk te strak in de leer geweest. Ik heb geprobeerd ze mee te nemen in onze redenering, maar kennelijk is dat niet gelukt.

'Deze vrouw heeft mij een spiegel voorgehouden, door, dwars door haar boosheid heen, bij mij terug te keren. Ik sta nog steeds achter mijn beslissing van toen. Maar door haar heb ik geleerd hoe belangrijk het is om allereerst een vertrouwensband op te bouwen met patiënten. Sindsdien doe ik nog meer mijn best om ze mee te nemen in de besluitvorming. Zodat er uiteindelijk een beslissing valt waarbij we allemaal het gevoel hebben: zo is het goed.'

Gynaecoloog Bart Fauser: 'Door haar zag ik pas hoe complex beslissingen over leven en dood kunnen zijn.'

Welke patiënten maken de meeste indruk en stimuleren een arts? Van neurochirurg tot kinderarts: in deze serie vertellen artsen en zorgwerkers over die ene patiënt die hun kijk op het vak ingrijpend veranderde

En als het nou uw eigen kind was?, vroeg ze me
Verpleegkundige Paula Groenendijk (60) over een jonge kankerpatiënt en haar moeder.

Mijn zieke dochter heeft me laten zien waar ouders mee worstelen
Kinderarts Piet Leroy (48) over de angsten van ouders als hun kind op zijn afdeling belandt.

Als iemand echt niet meer wil, moet er een humane uitweg zijn
Verpleegkundige Hans van Dam (59) over de zelfdoding van Dorien.

Het stel dat ik los moest laten
Psycholoog en seksuoloog Eva Broomans over een stel dat zij niet kon helpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden