Nieuws Oplevend koraal

‘Dood’ koraal in Middellandse Zee leeft op

Tot hun verrassing hebben wetenschappers waargenomen dat ‘dood’ koraal zich kan herstellen. Een koraalsoort in de Middellandse Zee bleek na funeste opwarming van het zeewater een nieuw leven te kunnen beginnen. Is dit goed nieuws voor het koraal dat overal ter wereld onder druk staat door klimaatverandering, vervuiling en overbevissing?

Een oplevend Cladocora caespitosa koraal bij de Columbretes eilanden in de Middellandse-zee Beeld AFP

Twee Spaanse onderzoekers ontdekten de ‘wederopstanding’ van het koraal bij de Columbretes Eilanden, een kleine eilandengroep tussen het Spaanse vasteland en Mallorca. Delen van doodgewaande koraalkolonies bleken na jaren opnieuw tot leven te komen. Het gaat om Cladocora caespitosa, een langzaam groeiend koraal dat na een aantal hittegolven in de Middellandse Zee als bedreigde soort te boek staat.

Zestien jaar lang hielden de duikende onderzoekers 250 koraalkolonies in de gaten. Ze bekeken het koraal vooral in de zomermaanden, de tijd dat het water het sterkst opwarmt. De schade die door opwarming werd aangericht legden ze vast met foto’s en tekeningen. Alleen al in 2003 nam de koraalbedekking bij de Columbretes Eilanden met een kwart af door een hittegolf onder water.

De wetenschappers ontdekten dat het koraal door middel van een soort verjongingskuur wist te herstellen van hoge temperaturen. In stukken koraal die op het oog dood waren vonden ze levende koraalpoliepen, de beestjes die een skelethuisje van kalk maken en samen een rif vormen. Koraalpoliepen die het loodje hadden gelegd werden veel kleiner en trokken zich gedeeltelijk terug uit hun kalkskelet. 

Als daarna de omstandigheden verbeterden groeiden de poliepen in de loop der jaren weer totdat ze hun vroegere omvang hadden bereikt. Ze bouwden een nieuw kalkskelet. Vervolgens plantten de herboren poliepen zich voort en verspreidden zich over dode delen van het koraal. In de zestien jaar van hun onderzoek namen de onderzoekers dit proces waar bij 38 procent van de beschadigde kolonies. In tien jaar was 13 procent van het ‘dode’ koraal geheel hersteld.

‘Het is een onverwachte en effectieve overlevingsstrategie waarmee koralen herstellen na een periode van dodelijke opwarming’, zegt eerste auteur Diego Kersting van de universiteit van Barcelona. Hij waarschuwt echter dat dit niet de redding betekent van het koraal. Het herstelmechanisme zal de opwarming van de aarde niet  kunnen bijhouden als die onverminderd doorgaat. ‘Als perioden van fatale opwarming zich blijven voordoen zal het afsterven waarschijnlijk sneller gaan dan het herstel.’

In hoeverre ook andere koraalsoorten het herstelvermogen van Cladocora caespitosa bezitten, is volgens Kersting niet bekend. ‘Het is lastig om deze bevindingen door te trekken naar andere, tropische, soorten. Aan de andere kant: dit mechanisme is eerder waargenomen in koraalfossielen van honderden miljoenen jaren oud. We hebben het nu gevonden bij een hedendaagse soort. Waarom zou dit of een vergelijkbaar verjongingsmechanisme niet aanwezig zijn bij andere rifkoralen?’

Jasper de Goeij, universitair docent tropische mariene biologie aan de Universiteit van Amsterdam, prijst de studie (‘een mooie vinding’), maar vraag zich af hoe representatief de onderzochte koraalsoort is voor het koraal in het algemeen. ‘Bij deze koraalsoort bestaan kolonies uit individuele poliepen. Bij de meeste andere soorten zijn de poliepen met elkaar verbonden. De meeste koraalsoorten zijn anders dan dit koraal in de Middellandse Zee. Het is dus zeer de vraag of dit mechanisme van regeneratie ook bij andere soorten voorkomt.’ 

De Goeij waarschuwt de resultaten van dit onderzoek niet te zien als het bewijs dat koraal zich kan aanpassen aan klimaatverandering. ‘Daar zou ik heel voorzichtig mee zijn.’

Lees hier meer over koraal:

Hittegolven onder water zijn funest voor koraal.  

Great Barrier Reef krijgt ‘IVF-behandeling'

Ook op grote diepte is de invloed van de mens zichtbaar. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden