Dokter Heimlich (96), bedenker van de Heimlichgreep, overleden

Hij is bekend geworden door zijn effectieve methode om verstikkende obstakels uit de luchtwegen te verwijderen. Dokter Heimlich, bekend van de zogenoemde Heimlichmanoeuvre of Heimlichgreep, is zaterdag overleden, 96 jaar oud.

Dokter Henry Heimlich. Beeld ap

Instructies van zijn methode om mensen te redden van verstikking hangt afgebeeld in Amerikaanse restaurants. Hij wordt geroemd in anekdotes van beroemdheden wiens leven op het nippertje is gered, onder wie Ronald Reagan, Cher en Clint Eastwood. Toch bleef de zaterdag overleden dokter Henry Heimlich altijd een buitenbeentje in het medisch-wetenschappelijke circuit.

Hij werd vanaf 1974 bekend door zijn methode om mensen die zich hebben verslikt te redden van verstikking. De hulpverlener gaat achter de patiënt staan, omarmt hem ter hoogte van de buik, tussen borstbeen en navel, en laat met een stevige opwaartse duw het blokkerende voorwerp uit de luchtpijp schieten.

Voorheen sloegen mensen elkaar op de rug als er verstikking dreigde. Heimlich zei dat dit juist gevaarlijk was, omdat het verstikkende brokje voedsel dan juist dieper in de luchtpijp kon geraken. Zijn nieuwe methode bleek veel effectiever en goed toepasbaar.

De meest voorkomende oorzaak van dood of invaliditeit bij kinderen onder de drie is verslikking.

Berucht zijn druiven, knakworsten, marshmallows, ballonnen. Bij kinderen boven een jaar is dit het best op te lossen met de 'Heimlichgreep': het scherp en stevig naar binnen trekken van twee handen onder het borstbeen. Lees er hier meer over


Buitenbeentje

De greep, die zeker 100 duizend levens zou hebben gered, is een populair symbool geworden van burgerhulpverlening. In 1984 ontving Heimlich de prestigieuze Lasker prijs voor innovaties in de medische sector. Heimlich stierf zaterdag in het ziekenhuis van Cincinnati aan de gevolgen van een hartaanval, op 96-jarige leeftijd.

De greep was meteen zijn grootste succes. De chirurg die zeker niet vies was van aandacht en publiciteit en regelmatig verscheen in populaire talkshows, bleef een buitenbeentje in het wetenschappelijke circuit. Hij ondergroef zijn geloofwaardigheid met zijn latere beweringen, bijvoorbeeld dat ziektes als aids, kanker en de ziekte van Lyme te genezen zouden zijn met behulp van met malaria besmet bloed. Ook wordt zijn theorie betwijfeld dat met de heimlichmanoeuvre ook drenkelingen kunnen worden gered en astma-aanvallen kunnen worden gestopt.

Zijn zoon Peter Heimlich ontpopte zich als een van zijn fanatiekste critici. Hij heeft vanaf 2002 met zijn vrouw onderzoek gedaan naar de carrière van zijn vader, en schreef daarover eerst anonieme blogs waarin hij hem van fraude beschuldigde. Later presenteerde de zoon openlijk zijn conclusie dat zijn vader data zou hebben vervalst om zijn bewering te onderbouwen, bijvoorbeeld dat de heimlichmanoeuvre met succes kon worden toegepast op drenkelingen. Ook beweerde hij dat zijn vader niet zelf de bedenker is van de beroemde greep.

De kritiek deerde Henry Heimlich niet. In 1980 schreef hij 'Dr Heimlichs gids in medische noodsituaties'. In 2014 verscheen 'De heimlichmanoeuvre, mijn zeventig jaren van levensreddende uitvindingen.' Ook was hij regelmatig op tv. 'Ik kan meer levens redden met drie minuten televisie, dan in heel mijn leven in operatiekamers', zei hij in 1983.

Eerder dit jaar wist hij voor het laatst gedurende zijn leven het landelijke nieuws te halen, al 96 jaar oud. Met zijn eigen greep wist hij in een bejaardenhuis het leven van een 87-jarige vrouw te redden. Zij had zich verslikt in een hamburger. Nadat Heimlich haar van achter stevig beetpakte, schoot het stukje voedsel los en kon ze weer ademen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.