De gidsBeter/leven

Doet een bloedstollende film iets met je bloed?

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. Deze week: doet een bloedstollende film iets met je bloed?

De beroemde douchescène in Psycho.Beeld Bettmann Archive

Zit u op het puntje van uw stoel tijdens de wereldberoemde douchescène in horrorfilm Psycho, volgens filmwebsite IMDb de grootste klassieker in het genre? Thrillers en horrorfilms worden vaak getypeerd als ‘bloedstollend’, maar gebeurt er echt iets met je bloed als je zo’n film kijkt?

Die vraag stelden tromboseonderzoekers Banne Nemeth en Luuk Scheres van het LUMC zich een paar jaar geleden ook. Het was hen opgevallen dat in de boekhandel wel erg veel ‘bloedstollende’ boeken lagen. Het prijkt niet alleen op omslagen van hedendaagse literatuur, ook oudere boeken en geschriften staan er vol mee. En in het Engels, Frans en Duits bestaan woorden die suggereren dat je bloed in enge situaties kan stollen in je aderen.

Bloed stroomt doorgaans vloeibaar door je aderen en slagaderen. Als de wand daarvan beschadigd raakt, vindt in je bloed een kettingreactie plaats die bloedplaatjes activeert. Dat leidt tot een stolsel, dat als een stop dient: je lichaam voorkomt zo dat het te veel bloed verliest. Dat is een gezonde, natuurlijke reactie.

Soms ontstaat een stolsel door andere oorzaken, als er geen wond is. In het ergste geval kan zo’n stolsel een bloedvat verstoppen en daar problemen veroorzaken: een trombose of een longembolie, die dodelijk kunnen zijn.

Stress, in de vorm van angst, zou het stollingssysteem kunnen activeren, omdat het lichaam zich voorbereidt op bloedverlies, was de gedachte van de Leidse onderzoekers. Opmerkelijk genoeg was dat nog nooit getest. Daarom bestudeerden de onderzoekers een serie eiwitten die betrokken zijn bij de kettingreactie door 24 nietsvermoedende gezonde vrijwilligers twee films te laten kijken, de horrorfilm Insidious en een saaie film over champagne.

Bij iets meer dan de helft van de proefpersonen zagen ze na de enge film een toename van factor VIII, een van de stollingseiwitten. Bij de champagnefilm gebeurde dit niet.

Volgens Nemeth zegt dit niet zo veel: ‘Angst activeerde inderdaad het stollingssysteem, maar we zagen geen stolsels ontstaan.’ Daarvoor speelt namelijk meestal trombine een hoofdrol, een enzym dat helpt de bouwstenen van een stolsel te leveren, en die trombine was niet verhoogd bij de proefpersonen. De onderzoekers publiceerden hun resultaten vier jaar geleden in de kersteditie van het vakblad British Medical Journalwaarin komisch aandoend onderzoek met een serieuze onderzoeksvraag aandacht krijgt. 

Is de eindconclusie dat een film niet letterlijk ‘bloedstollend’ kan zijn? Dat toch ook weer niet, blijkt uit onderzoek van Jeske van Diemen, die in november promoveerde bij het Amsterdam UMC. Ze herhaalde afgelopen zomer het onderzoek van Nemeth en Scheres met Grave Encounters II en lette daarbij op een andere speler: de bloedplaatjes, een soort EHBO’ers bij een scheur in een bloedvat.

Wat bleek? De bloedplaatjes werden inderdaad actief bij de enge film (en niet bij de neutrale film), wat erop kan duiden dat stress wel degelijk iets kan doen met je bloedstolling. Maar, nuanceren beide onderzoeksteams, de studies geven vooral inzicht in hoe stolling kán werken, alle proefpersonen overleefden de spannende film zonder medische problemen. Dus zet met een gerust hart vanavond een bloederige film op.

Wat spanning doet met je lijf: kun je een hartaanval krijgen van een spannende voetbalwedstrijd?

Verwijzingen naar bloed in taal: bloedfeiten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden