Dodo was geen sukkelige zwakkeling

Het leven van de dodo ging niet over rozen. Het tropische eiland Mauritius, waar de loopvogel zijn leven sleet, was lang niet altijd het paradijselijke oord dat mensen zich er vaak bij voorstellen.

Beeld LET OP CREDIT: Stichting Dodo Alive

Het vulkaaneiland werd regelmatig geteisterd door extreme droogte. Dat de soort zich toch duizenden jaren op het eiland wist te handhaven, betekent dat de dodo een weerbaar en flexibel beest geweest moet zijn.

Dat concludeert Erik de Boer, paleo-ecoloog aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn proefschrift reconstrueert hij het klimaat en het leefmilieu op Mauritius van de afgelopen 8.000 jaar. Het klimaat schommelde veel meer dan altijd gedacht werd, ontdekte De Boer. 'De dodo kreeg het regelmatig zwaar voor zijn kiezen.'

De rol van sukkelige zwakkeling die de dodo in animatiefilms telkens weer ten deel valt, is volkomen onterecht, vindt De Boer dan ook. Pas toen de Nederlanders in 1638 op het eiland arriveerden, verdween de vogel definitief van het toneel, net als overigens veel van zijn inheemse tijdgenoten. Waarschijnlijk waren het met de schepen meegelifte ratten die de beesten uiteindelijk de kop kostten.


Giftig mengsel

Aanleiding voor het promotieonderzoek was de ontdekking van een bijzonder groot aantal dierlijke resten bij Mare aux Songes, aan de oostkust van Mauritius in 2005. Honderdduizenden dieren, waaronder tienduizenden dodo's, vonden er ongeveer 4.200 jaar geleden de dood. Wetenschappers stonden voor een raadsel.

Maar na gedetailleerde analyse ontdekte De Boer dat de sterftegolf plaatsvond tijdens de meest extreme droogte van de afgelopen 8.000 jaar. Een combinatie van uitdroging en vergiftiging werd de dieren fataal, want door de droogte veranderde het meertje in een zompig moeras en nam de concentratie zout en uitwerpselen in het water toe, waardoor giftige blauwalgen konden floreren.

Terwijl de dieren zich wanhopig verdrongen rond het laatste beetje drinkwater dat ze nog konden vinden, veranderde dit langzaam maar zeker in het giftige mengsel dat hun uiteindelijk de das om deed.

Hanneke Meijer, paleontoloog bij het Catalaans Instituut voor Paleontologie in Barcelona en dodo-deskundige, is blij met het onderzoek, waarbij ze zelf niet betrokken was. 'Eindelijk weten we iets over de leefomstandigheden van de dodo', reageert ze. Dat de dieren vergiftigd zijn geraakt is overtuigend aangetoond, vindt Meijer. 'De Boer heeft al het bewijs dat er te vinden is gebruikt, en alles wijst in dezelfde richting'.

Er is nog een raadsel, voegt ze eraan toe, dat hiermee nog altijd niet is opgelost: waarom zijn bijna uitsluitend achterpoten van de dodo's gevonden en zo goed als geen schedels? Zelf denkt Meijer dat de beesten - wellicht verzwakt door het gif - zijn vastgeraakt in het moeras. 'Het deel van de vogel dat nog boven het moeras uitstak kan in dat geval gewoon vergaan zijn', legt ze uit.

De Boer beaamt dat het scenario plausibel klinkt. 'Dodo's zwommen niet, maar ze moeten toch te water zijn geraakt.'

Beeld de Volkskrant
Beeld Illustratie Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.