Dit vest geeft een por als je krom zit

Hoe de inzet van design gedragsverandering kan bevorderen

Aan de Universiteit Twente wordt gewerkt aan kleding die ons kan helpen gezonder te leven, zoals een vest dat je een duwtje geeft als je in een slechte houding zit.

Ontwerpers Hellen van Rees (midden) met onderzoeksters Mader (links) en Ludden (rechts). Beeld Pauline Niks

Aan een tafel in het Designlab van de Universiteit Twente tuurt Angelika Mader, gewapend met een tangetje, naar een verzameling kleine apparaatjes, met elkaar verbonden door gekleurde elektriciteitsdraadjes. Mader en haar collega Geke Ludden, beiden als docent en onderzoeker verbonden aan de opleidingen Creative Technology en Industrial Design, leggen uit dat we kijken naar een microcontroller, een kleine computer, waar allemaal kleine onderdelen op aangesloten zitten. Het systeem zit in een vest dat je houding meet en corrigeert als die verkeerd is.

Textiel- en modeontwerper Hellen van Rees heeft het vest ontworpen. Ze gebruikte daarvoor een soort vilt gemaakt van textielafval. Dat trekt samen op het moment dat je krom zit, waardoor je een duwtje in de rug krijgt. Het drietal presenteert het prototype vandaag op het evenement Fair FashionTech in het Designlab.

Ludden doet onderzoek naar hoe design ingezet kan worden om gedragsverandering te bevorderen. Een bekend voorbeeld is de stappenteller. Ludden: 'Mijn onderzoek richt zich op de vraag hoe we dit soort producten en diensten kunnen ontwerpen zodat het makkelijker wordt om gezond te leven. Het onderzoeken van alternatieve vormen van feedback, anders dan de grafiekjes of nummers op een scherm, is daar een onderdeel van.' Zo ontstond het idee voor het vest. Mader legt uit: 'Veel mensen hebben een verkeerde houding, waarmee ze dag in dag uit achter een bureau zitten.' Ludden: 'Er bestaan apps op je telefoon of een buzzer op je schouder die je helpen met je houding. Maar zodra die een seintje geven, word je afgeleid van waar je mee bezig was. Daar zochten we een oplossing voor.'

Van Rees probeert in haar collecties zo duurzaam mogelijk te werken en experimenteerde met textielafval. 'Ik vind het mooi materiaal. Je ziet er nog kleine stukjes in van de kleding die het ooit geweest is.' Van Rees maakte losse stukken van de stof en verbond die vervolgens weer losjes aan elkaar zodat het geheel van vorm kan veranderen en kan reageren op het lichaam. 'Dat werkte zo goed, dat ik het verder wilde ontwikkelen. Met Geke en Angelika ben ik gaan kijken of dat materiaal niet alleen kan reageren, maar ook sturend gemaakt kan worden. Door de toevoeging van de elektronica kan die stof nu zelf bewegen en mensen zo coachen.'

Op het moment dat je krom zit, trekken de vierkantjes naar elkaar toe waardoor je een duwtje in de rug krijgt. Het prototype wordt donderdag gepresenteerd op het evenement Fair FashionTech in het Designlab. Beeld Pauline Niks

'We gebruiken technologie die al bestaat. We proberen die wel op de juiste manier in te zetten, zodat we niet meer problemen ontwikkelen dan we al hebben.'

De mode-industrie is verre van duurzaam. Mader: 'Het maakproces en de producten zelf, met al die microvezels, zijn ontzettend vervuilend.' Als je daar technologie aan toevoegt, wordt het nóg moeilijker te recyclen. Mader: 'We vinden het dus belangrijk iets te maken dat lang mee gaat. Ons vest hoef je niet jaren te dragen, zo'n leerproces duurt ongeveer 21 dagen. Daarna is je gedragspatroon al veranderd en kan het naar de volgende drager.'

De verzameling kleine apparaatjes van het vest, met elkaar verbonden door gekleurde elektriciteitsdraadjes. Beeld Pauline Niks

Het project, Textile Reflexes, is onderdeel van het Europese netwerk WEARSustain, dat projecten steunt die draagbare technologie en duurzaamheid combineren. Het vest is een prototype. Een ander WEARSustain project dat al veel verder is en eveneens donderdag gepresenteerd wordt, heet Closed Loop Smart Athleisure Fashion. Ontwerpster Marina Toeters ontwikkelde kleding met sensoren die je hartslag, ademhaling en beweging meten. Zo geven ze een indicatie van je stressgehalte. Die gegevens gaan naar, bijvoorbeeld, je telefoon. Toeters: 'Er is een grote noodzaak dat we meer naar ons lichaam luisteren, daar kan deze kleding in ondersteunen.'

De rek- en wasbare elektronica voel je niet en kan uit de kleding worden verwijderd en opnieuw worden gebruikt. Toeters ontwikkelde de techniek speciaal voor vrouwen. '90 procent van dit soort draagbare technologie is voor mannen', aldus Toeters. 'Ik vind het zonde dat er weinig design voor vrouwen is.' Toeters praat al met grote opdrachtgevers: 'Wat mij betreft ligt de kleding over een jaar in de winkel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.