Dit is waarom je bij onweer de stekker uit het stopcontact moet trekken

Haal de oplader van je mobieltje, tablet of computer uit het stopcontact als je hem niet gebruikt, luidde onlangs het advies van de Bond van Verzekeraars. Een oplader kan oververhit raken en in brand vliegen. Maar was er niet nog een reden om er soms de stekker eruit te trekken?

Beeld Hollandse Hoogte / EyeEm Mobile GmbH

Waar deed die waarschuwing van de verzekeraars aan denken?

Van kindsbeen af krijgen we te horen dat we de stekkers uit stopcontacten moeten trekken als het hevig begint te onweren. Als de bliksem het huis treft slaan de stoppen door, of erger, krijgen elektrische apparaten zo'n oplawaai dat ze onherstelbaar beschadigd raken. De televisie, de radio, de koelkast, de elektrische oven, de computer - tegen een mokerslag van honderdduizenden volts is moderne elektronica niet bestand.

Over het risico van opladers is op de meeste websites van schadeverzekeraars niets te vinden. Maar elke verzekeraar geeft wel het advies om bij onweer de stekkers uit het stopcontact te trekken. Ook crisis.nl, de website waarop de overheid informeert over actuele rampen, calamiteiten en noodsituaties, raadt deze voorzorgsmaatregel aan. Net als de nationale brandweer.

Het advies 'stekkers eruit' dateert vermoedelijk uit vroeger tijden, denkt universitair hoofddocent Marjan Popov van de Technische Universiteit van Delft. 'Vroeger hadden we allemaal nog antennes op het dak staan voor de radio en televisie. Toen waren er vermoedelijk meer inslagen die resulteerden in ellende.'

Hoe groot is de kans dat de bliksem in huis inslaat?

'In ons land onweert het jaarlijks op gemiddeld op 25 dagen', meldt het KNMI. 'Dat aantal verschilt per regio: in het noordoosten van Nederland dondert en bliksemt het gemiddeld 21 dagen. Maar in een strook van Antwerpen tot het Gooi is het 30 tot 34 keer per jaar raak.'

Gemiddeld slaat de bliksem in Nederland per jaar zo'n 210 duizend keer in - niet alleen in huizen, maar ook in bomen, kantoorflats, hoogspanningsleidingen en het meest favoriete doelwit: kerktorens. In Brielle zwijgt het carillon van de Sint Catherijnekerk nadat op 1 september dit jaar de bliksem was ingeslagen. Dat bleek te veel voor de computer die het elektronische klokkenspel aanstuurt.

Hoe vaak leidt onweer tot rokende apparaten bij particulieren?

Interpolis, een van de grootste schadeverzekeraars van Nederland, meldt dat zijn particuliere klanten dit jaar 338 claims wegens bliksemschade hebben ingediend. Gemiddeld bedroeg de schade 466,07 euro, voornamelijk aan elektronische apparatuur. 'Het gaat vooral om schade door inductie', zegt een woordvoerder. Daarbij treft de bliksem een boom of ander object naast een huis en dringt de stroom via buitenleidingen een woning binnen. '2017 was tot dusver een rustig jaar. Jaren met veel onweer leveren soms duizenden meldingen op.'

Het Bond van Verzekeraars spreekt van jaarlijks zo'n tienduizend claims door particulieren en zo'n tweeduizend door bedrijven.

Wat als de polishouders aantoonbaar hebben verzuimd om de stekkers uit het stopcontact te trekken toen het begon te spoken?

'Dan keren we gewoon uit', aldus verzekeraar Nationale Nederlanden. 'Het advies op de website is slechts een preventietip. Mensen zijn ook niet altijd thuis als het begint te onweren.' Wie echt elk risico wil uitsluiten doet er ook goed aan om de kabelaansluiting voor de televisie uit de wanddoos te halen en de kabels voor de vaste telefoon en het internetmodem. 'Bedenk dat je nooit meer dan de dagwaarde krijgt voor je kapotte tv of computer. En je vakantiefoto's die op je pc stonden krijgt je er niet mee terug', aldus de woordvoerder van Interpolis.

Zijn er nog andere voorzorgsmaatregelen mogelijk?

Op internet prijzen webwinkels en installateurs een overspanningsbeveiliging aan. Die komen in allerlei soorten en maten. De simpelste uitvoeringen steek je in het stopcontact; daarna doe je de stekker van het apparaat dat je wilt beschermen erin. Zwaardere modellen moeten door een vakman worden gemonteerd in de meterkast. 'Dit soort overspanningsbeveiliging vangt pieken in de stroomvoorziening op', zegt hoogleraar Popov. 'Maar tegen een directe blikseminslag zijn ze echt niet bestand.'


Zin en onzin over bliksem

Over onweer en bliksems bestaan hardnekkige mythen. De Amerikaanse National Weather Service, een soort KNMI, weerlegt er een aantal op zijn website:

- bliksem slaat nooit twee keer op dezelfde plek in.
De bliksem slaat vaak op dezelfde plek in, vooral als die hoog is, spits toeloopt en vrijstaat van andere hoge objecten. Het Empire State Building in New York wordt 23 keer per jaar door de bliksem getroffen.

- als het niet regent of er hangen geen onweerswolken boven je, ben je veilig.
De bliksem kan op 15 tot 25 kilometer afstand van een donderwolk inslaan.

- iemand die door de bliksem is getroffen moet je niet aanraken,anders krijg je een schok.
Niet waar, want het menselijk lichaam slaat geen elektriciteit op.

- in een huis ben je honderd procent veilig voor bliksem.
Veiliger dan buiten, zolang je maar afblijft van alles wat stroom geleidt. Daaronder vallen de vaste telefoon, apparaten met een stroomsnoer, de tv-kabel, computers, metalen deuren, waterleidingen en cv-radiatoren.

- objecten of constructies van metaal trekken bliksem aan.
Dat klopt en daar kun je je voordeel mee doen. Ook particulieren kunnen een bliksemafleider op hun dak laten aanbrengen. Voor een dak van 60 vierkante meter komt de prijs al snel boven de 2.000 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden